Koninginnedag

Jack van den Engh, geboren 5 mei 1928 te Bandoeng, woont in Duitsland en is nu ‘rustend arts’, zoals hij zelf omschrijft. Hij was vaak in tropenlanden voor medische missies.Antonius Boutier was zijn grootvader

boutier1

Antonius Boutier, Nijmegen 17 maart 1854 – -Tjimahi 13 september 1932 Adjudant Onder-Officier bij het Oost Indisch Leger , het latere KNIL ( 1933 1955 ) Atjeh / Lombok / Celebes veteraan

Koninginnedag 1925 , viering door een oud koloniaal.
Tjimahi, tegenwoordig geschreven Cimahi is ook thans nog een garnizoensstadje, gelegen nabij de bergstad Bandung op West Java. Hier woonden, samen met hun echtgenoten of met hun concubines ( onze voormoeders ) een aantal ex-militairen, die na hun diensttijd bij het Oost Indisch Legerboutier3 het letere Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) ( 1933 1955 ) van een welverdiend pensioen genoten.Omringd door een schare inheems personeel werden zij op hun wenken bediend. In ruime huizen met grote voorgalerijen en omvangrijke kleurrijke tropische tuinen, die door manshoge heggen en struiken van de ongeving waren afgegrensd. In n van deze complexen speelt zich de volgende anekdote af.

Leve de Koningin ! ……… Leve de Koningin !…………..Leve de Koningn !
…. klinkt het driemaal luid uit de mond van mijn grootvader Antonius Boutier op deze nog prille morgen. Het is 31 augustus, de verjaardag van Hare Majesteit Koningin Wilhelmina. Reeds maanden tevoren zijn overal in het land diverse Oranjecommits druk in de weer geweest met de voorbereidingen van deze, in onze kolonin in de Oost , allerbelangrijkste jaarlijkse feestdag. Op deze dag krijgen alle KNIL militairen een pakje zware shag, de echte, van het merk de Weduwe van Nelle en er is weer eens een aanleiding stevig door te zakken.

boutier4  …boutier5
Typische vorm van een handgedraaide KNIL peuk Links zit het mondstuk

Antonius, gepensioneerd adjudant onderofficier bij het KNIL, geboren op 17 maart 1854 te Nijmegen ( overleden Tjimahi 13 september 1932 ), is vandaag extra vroeg opgestaan. Waar is mijn galapak, roept hij zijn vrouw Rosalia toe. Uit een speciale kist worden de attributen tevoorschijn getoverd. Een zwart gala-uniform, de pantalon met fraaie 3 centimeter brede oranje zijstrepen, de jas met hoge kraag, tressen, rangonderscheidingstekens, en grote glimmende koperen knopen, de helm, ook wel kolbak geheten. Uit een apart vakje komt een trits van in de loop der tijd verdiende onderscheidingen, in diverse vorm en afmeting, hangend aan kleurige lintjes. Waarderingen en herinneringen aan krijgsverrichtingen: de Atjeh ( Aceh) expedities onder de Generaal van Heutz ( 1874 1881 ), de pacificatie activiteiten op het eiland Lombok, ( 1895 1901 ) voortgezet tot op de hellingen van de 3.726 meter hoge vulkaan de Rindjani, de acties op Celebes ( 1905-1906 ) waarbij de vorst van Bone aan het Nederlandse gezag werd onderworpen, gedenkmetaal voor zoveel jaren eerlijke, moedige en trouwe dienst en ga zo maar door.

boutier6Al deze ornamenten vinden keurig op een rij een plekje op het rechter borstgedeelte van de jas. De houder met pluimige spierwitte ganzenveren, speciaal voor feestelijke gebeurtenissen, wordt op de helm geschroefd. Voor andere gelegenheden is er een spitse koperen piek, zoals ook te zien is op de helm van Bismarck.(rechts)

En als sluitstuk van de verkleedpartij komt een zilverkleurige metalen foudraal waarin een reusachtige sabel, de destijds beruchte klewang, uit een fel oranje gekleurd lakens foudraal tevoorschijn, die aan de riem over de linker heup wordt gegespt. De woonkamer wordt nu gedomineerd door een woest uitziende krijger in feesttooi, een imposante verschijning een Nijmegenaar van 1 meter 80, grote rossige snor en dito borstel wenkbrauwen, gereed om op zijn wijze deze heugelijke dag te vieren. Wat teruggetrokken en met gemengde gevoelens bekeken door zijn tengere vrouw Rosalia want de kinderen zijn reeds een aantal jaren de deur uit en wonen elders.

boutier8Waar is de kruik ?, richt hij zich tot mijn grootmoeder.

Kort daarop overhandigt zij hem aarzelend een lichtbruine stenen fles, een kruik met Schiedamse jonge jenever. Gevierd moet het worden, deze koninginnedag. De geopende fles gaat aan de lippen en al klokkend wordt deze tot aan de bodem geledigd waarna de verpakking in een boog met een achteloos gebaar over de rechterschouder wordt weggeworpen. Het daaropvolgend schouwspel kan beginnen.

Met een hoekig gebaar wordt de deur naar de veranda geopend en strompelt, reeds wat onzeker, de oude heer het houten trapje af, de tuin in. Inmiddels heeft zich buiten de heg een inheems volkje verzameld, allen mannen, die eerbiedig gehurkt, kruidnagelsigaretjes rokend, zich op gedempte toon met elkaar onderhouden om met nieuwsgierige blik door de heg glurend het komende jaarlijkse schouwspel gade te slaan.. In alle vroegte hebben zij hun huisjes in de omgeving achter zich gelaten en zijn langs smalle kronkelige zandpaadjes door het schilderachtig tropische landschhap hierheen komen lopen om getuige te zijn van de jaarlijkse nacter Halverwege de tuin blijft de breedgeschouderde reus staan, kijkt met agressieve, reeds wat omfloerste blik richting heg en roept vervolgens met een stentorstem, de rechterhand reeds het handvat van de sabel omvattend, tot het volkje in luid maleis:
Welke kromo wenst er met mij te duelleren ! ? Kromo is een onheus woord voor een Javaan. Als reactie krimpt het volkje ineen, het tot dusver zachte gemompel verstomt, want je moet er immers niet aan denken, om met deze reus een handgemeen te moeten aangaan. Slechts hier en daar klinkt nog slechts een angstig zacht gefluister: Londoh mabok …………Londoh mabok ……
( bezopen koloniaal )

Tot driemaal toe klinkt deze wens tot duelleren door de kembang sepatu heg, de getrokken sabel reeds dreigend boven het hoofd zwaaiend. Maar dan blijkt de werking van het Schiedamse vocht goed door te zetten. De reus valt om en blijft roerloos liggen. Het moment voor Rosalia om schielijk uit de bijgebouwen enkele bedienden bij elkaar te trommelen waarna Antonius met vereende krachten het huis wordt binnengedragen om, op een divan gelegd, te worden onttakeld. Buiten de heg komt weer beweging. Traag komt het volkje komt overeind. Nu normaal pratend en tevredengesteld door het jaarlijkse schouwspel, waarbij geen slachtoffers zijn gevallen, gaat het weer schuivelend huiswaarts. Naar de eigen bescheiden nederzettingen ( kampongs) in de omgeving.

Het volgend jaar zullen ze er weer zijn. In alle vroegte. Want dan is het weer zover. De verjaardag van H.M. Koningin Wilhelmina

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

3 reacties op Koninginnedag

  1. sigeblek zegt:

    Zware shag van Van Nelle , Tjap “warning” .
    Typisch diezelf gerolde (gengelintingde) sigaret , van dun naar dikke uiteinde.
    Zelfs bij sommige 2de generatie Indo’ s ongeveer vanaf 60 jaar zie je hun nog roken.
    Als je een beetje exotisch uitziende Belanda ziet met zo’ n sigaret in zijn mond en veel batuk batuk (hoesten) , kan je wedden dat hij een Indo man is .

  2. Telor Pedis zegt:

    Dat verhaal over die Bols-fles roept herinneringen op aan een lang vervlogen tijd. Een tijd dat “belanda mabok” werd geillustreerd door luidruchtige avonden met vrienden en collega’s van mijn Ouwe heer. Er waren dan altijd gasten die een stuk uit hun kraag zopen. Het begon met een “paitje”…dan sneuvelden aan het eind van de avond de Chuvelures op de veranda. Sommigen hadden hun tuin en perkjes afgepaald met lege Bolsflessen. Schuin in de grond met de opening naar beneden en dat tientallen meters lang. God, wat moest die man een enorme lever hebben gehad……
    In de tropen, altijd warm, ver van huis, frustraties wegzuipen of “gewoon” de teugels vieren in een kleine Europese gemeenschap?
    Ook kende ik een kennis van mijn vader die in de wandeling “de Bolsfles” werd genoemd, niet alleen vanwege zijn legendarische dorst, maar ook door zijn gestalte: grote man met een betrekkelijk klein hoofd. Bols…ik heb er altijd beelden bij.

  3. Boeroeng zegt:

    jaja…. ik had ook zo’n ex-militaire opa met permanent een jeneverkruik in huis..
    ik heb hem niet meegemaakt .. hij overleed als gast van de japanse keizer…
    maar mijn opa rookte sigaren…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.