Door Ruud Toorop  — Doormiddel van deze brief wil ik graag mijn kennis over de Wayang-cultuur in de Gordel van Smaragd met jullie delen.

Wayang
Het Javaanse begrip WAYANG is afgeleid van het Javaanse woord bayangan, dat uitbeelding betekent. Het uitbeelden van een scene kan plaatsvinden door middel van schaduwen van poppen op een scherm, door de poppen zichtbaar te laten zien en door menselijke acteurs. In het Javaanse begrip WAYANG zijn levensbeschouwing en historische figuren verenigd. Voorwaarde is wel dat het toneelstuk gebaseerd moet zijn op de Hindoe heldendichten Ramayana en Mahabharata, die door de Javanen reeds voor het jaar 1000 uit India zijn gemporteerd. Het thema gaat altijd in n richting, zijnde het overwicht van het juiste op het onjuiste, van rechtvaardigheid op onrechtvaardigheid, van waarheid op onwaarheid. De Javanen hebben de Mahabharata gejavaniseerd waardoor je de indruk krijgt alsof alles op Java plaatsvindt.

De levenslessen uit de Mahabharata zijn meer dan 1000 jaar diep geworteld in het Maleise erfgoed en maken deel uit van het dagelijks leven, onder andere in Indonesia. Deze levenslessen worden in Wayangvoorstellingen beeldend vertoond. Ondanks de recentere introductie van de Islam en het Christendom op Java, blijven de levensbeschouwing en de moraal die uit het Mahabharata zijn aangenomen, een belangrijk deel uitmaken van het sociale gebeuren en de houding tegenover het leven van alledag, hetgeen tot uiting komt in gedrag, gewoonten en tradities van het Maleise volk en aanverwanten, onder andere in Indonesia. Sterker nog; het Wajangspel en het gedachtegoed erachter kan als bindmiddel worden beschouwd om de vele groeperingen die Java rijk is, met elkaar in verbinding te houden. Zoals de Joods-Christelijke traditie maatgevend, richtinggevend en sturend is voor het leven in Nederland, zo is de Mahabharata maatgevend, richtinggevend en sturend voor het leven in Indonesia. Mensen die in de Gordel van Smaragd zijn geboren en of daar hebben gewoond en naar Nederland zijn verhuisd hebben het genoemde gedachtegoed verinnerlijkt en in de vorm van gedrag, gewoonte en traditie meegenomen naar Nederland en aan hun nazaten als vanzelfsprekend doorgegeven.

Mahabharata

De Mahabharata vertelt het Hindoe-heldengedicht over de strijd tussen de families Pandava en de Kaurava. Het staat vol met verhalen over zelfopoffering en het juist handelen. Het is meer dan 3000 jaren oud en behoort tot de meest beroemde werken aller tijden. Wat de Mahabharata is voor het Oosten, is de Ilias van Homeros samen met de Joods-Christelijke traditie voor het Westen. Mahabharata is afgeleid van Maha uit het Sanskriet, dat betekent groot en Bharata, uit het Sanskriet, betekent de Wereld en het Al. Vrij vertaald betekent Mahabharata zoiets als, Het Universum of Gehele Wereld. Het Hindoesme is een ongewone Godsdienst doordat het geen stichter heeft en geen Heilig Boek heeft. Het Hindoesme is de oudste levende godsdienst ter wereld. Hindoes en onder andere de inwoners van Indonesia ontlenen hun Waarden en Normen aan de Mahabharata.

De Mahabharata richt zich onder andere op het verklaren van de levensdoelen, dat wil zeggen gericht op het volgende. Dharma spiritueel en doel en plicht. Artha rijkdom en juiste motief. Karma plezier en handelen. Vidya wijsheid en waarheid. En tenslotte moksha bevrijding ? dit om op elk moment rechtvaardig, welwillend en menslievend te zijn, en steeds de waarheid te beschermen en te respecteren. Waar het om gaat is dat de Mahabharata n duidelijk doel heeft, het opwekken van liefde voor de waarheid en voor juist handelen.

Het Verhaal

Het verhaal gaat over een heilige oorlog die wordt uitgevochten tussen twee takken van een familie. In het verhaal van de oorlog tussen de familie Kaurava en de familie Pandava wordt duidelijk gemaakt dat de kant van de waarheid, vertegenwoordigd door de familie Pandava, uiteindelijk de overwinning zal behalen. De familie Kaurava, overweldigt de troon van de rechtmatige erfgenamen, zijnde de familie Pandava. Het geschil kan slechts opgelost worden door een bloedige broederstrijd. Een oorlog die de loyaliteit en het geweten van verschillende generaties van de familie op de proef stelt.

De achtergronden van deze oorlog en de menselijke kanten van het verhaal maken dit heldendicht heel spannend ? de verzen erin zijn een spiegel waarmee mensen hun eigen ziel kunnen zien, en waarin de gevolgen van hun daden, zowel grote als kleine, worden blootgelegd en kritisch kunnen worden onderzocht, zoals dat in een Wayangvoorstelling ook wordt gedaan. De grijsaard Bhishma, de godfather van zowel de familie Kaurava als de familie Pandava, heeft een grootsheid die hem bij allen geliefd en gerespecteerd maken, terwijl zijn allesomvattende wijsheid en deugdzaamheid tegenwoordig bij de Hindoes nog steeds liefde en eerbied voor hem oproepen.

De oorlog tussen de familie Pandava en de familie Kaurava, die een strijd op leven en dood is, met een bijna volledige vernietiging, staat symbool voor de strijd tussen goed en slecht, tussen licht en duister, tussen Goden en Demonen en alle wezens die daarbij gedacht kunnen worden. Het is een strijd die alleen plaats vindt binnen in de mens die tot inzicht en wijsheid komt en zich tracht los te maken van zijn egocentrische beperkingen. Het is een bewustwording van de levensles van ieder mens.

Notabene.

Ik wil jullie vragen deze informatie zoveel mogelijk te verspreiden onder familie, vrienden, kennissen, bekenden en onbekenden, want wat ik maak en schrijf is bedoeld om onder een zo groot en breed mogelijk publiek te worden verspreid .

Leve de Djago Indo.

Salam Halus,
Ruud Toorop

Hieronder een affiche van een Wayang Wong voorstelling van de Mahabharata, dat wil zeggen een Wayang voorstelling van de Mahabharata uitgevoerd door acteurs.