………………….…..

Door Radin.

Visa
Mijn goede vriendin Ratna, een Sundanese schone, is nogal keras kepala (eigenwijs).
Wat wil je als je 3 zussen boven je hebt.
Ook is ze op sommige gebieden een beetje maja (verwend). Gelukkig heeft ze genoeg zelfkennis om dat soms toe te geven, al is het niet verstandig voor mij om er over te beginnen.
Dan wordt de telefoon er gewoon opgesmeten en kan ik het tien minuten later nog een keer proberen.
Als Sundanese is ze een echte groente-eter en van huis uit verse groente gewend, dat zoete Javaanse eten uit eethuisjes gaat er bij haar dan ook niet in.
Waarom ze in Allah’s naam in Yogja is gaan wonen is me dan ook een raadsel.
Feit is wel dat ze te weinig vitaminen binnen krijgt.
Als bezorgde broer informeer ik dan ook regelmatig naar haar eetgewoonten en push haar, op de meest bedachtzame manier, om groente te eten.
Zo ging een telefoongesprek laatst:

Ik: “Halo Ratna, how are you?”
Ratna: “Haleu, Im fiiiiiineee!!”, “how are you?”
Ik: “Im fine to, so how is your eating, you have eat sayur?”
Ratna op een kinderlijke toon: “Noooo, only chicken and rice”
Ik: “Whaaaaat!!!!!, next time in Indonesia I will buy food for you and than I want to see you eat, eat, eat!”
Ratna: “ok, I wan try Visa”
Ik: “Visa, I dont know, that Indonesian food?”
Ratna: “No Italia”
Ik: “What, you dont like saus-tomat!”
“from Italia I only know: Pasta, Macaroni, Pizza, Spagetti ..”
Ratna op een ongeduldige toon: “That what I mean: Visa”
Ik: “Visa, I dont know, are you sure that from Italie?”
… stilte …
Opnieuw ga ik het rijtje af:
“Pasta, Macaroni, Pizza ….”
Ratna: “Visa, that’s what I mean, Visa!!!”
Mijn hersens gaan te keer “kerot-kerot, ke-rot, Ping!”
Ooooo PIZZA!!
Stom, vergeten, Sundanesen spreken de P uit als V!.
Had ik Je-lah-je-rot maar eerder gelezen dan had ik Ratna een hoge bloeddruk kunnen besparen.

Een aantal weken terug vond ik in een 2e hands boekwinkeltje in Amersfoort een kleine schat aan Indische literatuur.
De ene dag het meesterwerk van Tjalie Robinson: Piekerans van een straatslijper.
En een dag later, nadat mijn intuitie te keer ging: Je-lah-je-rot, humor uit het oude Indie van Moesson.
En niet te vergeten Tjies van Vincent Mahieu en opnieuw Piekerans van een Straatslijper.
Als een echte jager-verzamelaar ging mijn hart woest te keer.
Weer waardevolle literatuur gered voor het Indische nageslacht!

Je-lah-je-rot bevat Indische humor die je alleen kunt begrijpen als je roots in Indie liggen, aldus het voorwoord.
De humor is immers gebaseerd op typische maatschappelijke of gezinssituaties die je moet kennen, op verkeerde uitspraak, verkeerde vertaling of dubbele betekenis etc.
Als Darah Ketiga (3e generatie) heb ik natuurlijk het een en ander mee gekregen, maar ik zou de humor niet kunnen begrijpen zonder zelf het een en ander meegemaakt te hebben.

De traktatie
Mijn 3e bezoek aan Indonesie was met een Hollands gezelschap die ik via mijn Kungfu vereniging kende.
Als doorgewinterde Indonesie-ganger kreeg ik de functie van gids toebedeeld.
Na een bezoek aan de koninklijke begraafplaats Imogiri tussen Yogja en Solo kwam bij mij de gedachte op om het gezelschap te trakteren op iets lekkers van de stalletjes aan de kant van de weg.
Mijn getrainde Indische oog ging langs de waren en stuitte op iets herkenbaars.
Waren dat niet de koeken die we altijd kregen bij oma?
Ik kocht er een stuk of zes, deelde ze uit en legde er een dicht bij de chauffeur nadat hij drie keer geweigerd had.
Voorzichtig aten mijn gasten van de koek:
“mja wel een beetje zoet”, “de eerste happen gaan wel”, “erg machtig”.
Nou laat ik het dan zelf maar proberen.
Met een stalen gezicht en lichte walging in mijn binnenste vocht ik me door de eerste happen heen.
Ieeeee wat is dit??!!??

Het antwoord kwam pas weken later toen ik het mijn moeder vroeg.
“Van die ronde platte geelige koeken?”
“dat zijn Eierkoeken, die zijn niet Indisch maar Hollands!”.
Die Indonesische Eierkoeken bleken plakken Gula Jawa te zijn..
Al.