!
by Katjang
‘Soedah, ibu, soedah!’ ‘Wt zeg je?’ ‘Ik zei dat het genoeg was mam.’
Als reactie op deze spraakverwarring die ontstond tussen twee generaties van dezelfde afkomst zei mijn moeder tegen me dat ik het Indisch-zijn niet moest cultiveren. ‘Dan doe je het tegenovergestelde van tante. Tante wilde zo veel mogelijk Nederlands zijn en sprak voortaan over “Gaaadooo-gaaadooo.”‘ Verontwaardigd sprak ik tegen dat ik het Indisch-zijn helemaal niet cultiveerde en al helemaal niet door middel van het gebruik van Indisch woorden. 
Er waren wel meer woorden die ik gebruikte en dat was niet om ‘stoer’ te doen. ‘Ik heb nog nooit Indische woorden gebruikt!Waar haal jij ze dan vandaan?’. Weet niet. Ik ken ze en soms gebruik ik ze. Ik verdenk mijn totok vader er van dat hij ze me geleerd heeft. Mijn vader zegt wel es: ‘Pas op hoor, anders gaat ze mata galap!’ En meer van dat soort uitlatingen.
Nu vraag ik me dus af hoe het komt dat ik meer Indische woorden gebruik dan mijn ibu. Is de tweede generatie zo geassimileerd dat de derde generatie opzoek is gegaan naar haar roots en tijdens de zoektocht woorden tegenkwam die ze ging gebruiken? Of verschilt het per familie? Ben ik het echt aan het cultiveren omdat ik het van thuis uit niet heb meegekregen en mijn Nederlandse uiterlijk probeer te compenseren met het gebruik van Indisch woorden? Is de hele derde generatie bezig het Indisch-zijn te cultiveren? Of is de tweede generatie in volledige ontkenning? Gaat Indisch-zijn en Indisch-zijn cultiveren verder dan af en toe een pindawoordje er doorheen gooien? Volgens mij wel.
En dan stuiten we wederom op de vraag: wat is Indisch? En wat is de Indische cultuur?
En vooral op die laatste vraag heeft eigenlijk niemand het volledige antwoord. Toch?
...................
Indisch4ever 
Indisch zijn, oei, dat is idd niet in een enkele zin uit te leggen of samen te vatten vermoed ik. Er is genoeg over geschreven, dat zegt van alles over het feit dat het mensen bezighoudt en fascineert en het inspireert al sinds de 1ste generatie, toch?
Mijn door zelfmoord overleden jongere broer was altijd “veel meer” Indisch dan ik, wat zich vooral uitte in veel Indische vrienden. Ook een sterker bewustzijn van ‘anders’ zijn met een licht negatieve bijsmaak misschien, zoals onze ouders in de jaren 50 en 60 enige discriminatie en onwetendheid hebben ervaren.
Nance Vodegel (verre familie) heeft een boekje geschreven over haar broer Giel, die ook op jonge leeftijd overleed. Zij waren jong toen ze naar Nederland kwamen en haar broer heeft vreselijke dingen meegemaakt op school. Er heeft ooit in een Moesson een artikel over Nance en haar boekje gestaan. Mijn moeder heeft contact met Nance opgenomen en ze stuurde ons haar boekje, als je dat leest, word je vanzelf kwaad, of je wilt of niet.
Het is wel zo, dat als je een willekeurige toko binnenstapt in een vreemde stad, je een gevoel van herkenning en vertrouwdheid overkomt, tenminste, zo ervaar ik dat. Dus er is toch ‘iets’ dat je in vreemde mensen, ook van Indische afkomst, herkent. En dat je je thuis voelt.
Daarom zou ik nooit verliefd kunnen worden of een relatie kunnen hebben met een Indo. En ik ken Indische jongens die precies hetzelfde hebben naar meisjes toe. ‘Alsof je dan met je zus zou gaan,” zo zei eentje van hen ooit. Zijn er Indo’s die dit ook zo ervaren, of die juist op een Indo, Molukker etc vallen vanwege het ‘vertrouwde’…
Als 2de generatie heb ik mijn Indisch zijn niet echt ontkend (het eten is geweldig, botol tjebok/cebok is in de tienertijd verwaterd), maar je bent als persoon en mens toch ook nog iemand anders, ongeacht de etnische-culturele achtergrond van de ouders. En daar ga je als jong mens in eerste instantie naar op zoek. Later, zoals ik nu op 45-jarige leeftijd ervaar, dan is er ruimte om de roots en familieverhalen uit te diepen en bepaalde gerechten te maken waarbij je je oma heel duidelijk ziet glimlachen van plezier, alsof je idd iets van die familiecultuur wilt eren en behouden. En zo kan het voorkomen dat je Indischer ‘bent’ dan je eigen ouders.
Want ik moet bij mijn vader echt niet met teveel knoflook of peteh-bonen aankomen, of trassi bakar… En ja, da’s een 1ste generatie Indo hahaha!
Maar er is altijd stof om over na te denken of om mee te lachen. Zoals op een vlooienmarkt, er stonden twee Molukse meisjes voor de kraam, ze spraken Maleis op z’n Moluks, da’s naar mijn opvatting dus errug errug snel. Toch kon ik ze verstaan en zei ik in het Nederlands dat de spulletjes op de kraam helemaal niet te duur waren 🙂
Het kan ook lastig zijn. Als een Nederlandse jongen op het werk gefascineerd is door Indie en zijn idealen en gedachten op JOU projecteert, omdat je toevallig van Indische afkomst bent. Een heel aardig iemand die in zijn manier van doen enorm Indisch was, Indischer dan Indisch zelfs, zulke jongens (of meisjes?) kennen we allemaal wel, toch? Hij begreep niet dat ik nog nooit in Indonesie was geweest (jakkes, vieze steekmuggen grote spinnen en hagedissen in de kamer? Wie zegt dat die dingen buiten de klamboe blijven?) en ook de taal niet vloeiend sprak. Maar ik heb er als kind genoeg van leren verstaan om in de context van een gesprek door ooms en tantes en kennissen van oma etc te beseffen dat die taal zich als vanzelf in mijn hoofd naar het Nederlands vertaalde, want er was niemand die ons kinderen bij dat soort conversatie in het Nederlands uitlegde waar het gesprek over ging. En toch leer je het volgen en begrijpen. Rara hoe kan dat?
Het is wel een erg leuk onderwerp, overigens, wat is Indisch zijn of wat is het ultieme Indisch gevoel…
Ohja, de zogenaamde paranormale dingen, die je als kind het angstzweet bezorgden maar later een stukje van jezelf worden. Dat is ook een deel van Indisch zijn dat je niet zo snel omarmt als je in het ‘nuchtere’ westen opgroeit, al is er de laatste decennia meer hang naar het spirituele en mystieke. Spannend, al is dat in de Molukse gemeenschap veel meer ingeburgerd en lijkt het alsof het feit dat ze zich meer als collectief presenteren en ook zo voelen, dit een golflengte opent waardoor er meer ruimte is voor ‘die dingen’. Maar ja, natuurvolkeren zoals de Aboriginals en Maori’s, die leven helemaal dicht bij en met de natuur (en ook hun eigen natuur).
Ik ga er de komende dagen nog eens goed over nadenken en er dan zelf over bloggen, en ook de Amerikaanse Vodegelletjes eens vragen (3de en 4de generatie) hoe zij het Indisch zijn daar ervaren…
Bedankt voor de inspiratie,
Goede Kerst- en Jaarwisseling gewenst,
Gina
Bob Boldy:
Maar er lopen hier in Indonesie een hoop indoos met de indonesische nationaliteit,maar die zijn 100% indonesiers.[met nederlandse namen]
———————————–
Is ook zo , als je de achtergebleven oude Indische Nederlanders (de zgn ex Warga Negara’s) en hun nakomelingen meetelt .
Alleen hebben de meesten hun namen veranderd in Indonesisch .
De mensen die hun oude Nederlandse namen blijven gebruiken zijn zijn niet zo erg veel .
Voorzover ik me kan herinerren gedragen de orang Indo’s ook anders en apart in vergelijking met de Indonesiers .
Ik zat bij de IEV lagere school in Djakarta . Tegenwoordig zijn hun kinderen en kleinkinderen meer Indonesisch geworden qua cultuur en uiterlijk.
Dezelfde proces zoals de bij 3de Generatie of 4de generatie Indo’s in Nederland.
Ze worden ook blanker en “gebruiken” geen botol cebok meer . Vaak zie je een echte blonde hollandse jongen of meisje met blauwe ogen terwijl ze een keturunan (nakomeling) Indo’s zijn .Met het verschil dat de laatste jaren een dat de laatste paar jaar een herontdekkingsproces heeft plaatsgevonden . Verhalen , boeken , groepjes etc .
En het is niet gebleven bij de groep van si Tjalie.
Waarom de indo in NL zich anders voelen en
gedragen,begrijp ik wel.Het indische die je onbewust van huis meekrijgt raakt je nooit meer kwijt.Maar er lopen hier in Indonesie een hoop indoos met de indonesische nationaliteit,maar die zijn 100% indonesiers.[met nederlandse namen]
Is daar ooit een onderzoek naar gepleegd,of is het alleen geldig als je ooit als ouder of kind in NL woont,of via Nl ergens anders op de werld wwont.
Wat de 3e gen. wil…?!
Een stukje cultuur proberen te behouden wat langzaam aan het verdwijnen is, wij doen dat bv. met Darah Ketiga, zelf praten wij niet meer over Wat is Indisch of hoeveel % Indo ben jij, nee wij zijn gewoon Indo’s en daarvan zijn wij ons ook van bewust, helaas geldt dit niet voor iedereen, vele komen met vragen bij ons, en wij geven dan oa uitleg over de verschillen van het huidige Indonesie met haar symbolen MP/Garuda en het Nederlands-Indie van toen. (oorlog,bersiap,aankomst NL etc)
Er valt ons nog steeds op dat vele ontwetende Indo’s Indisch/Indo met Indo(nesie) vergelijken of dit hiervan een afkorting zien, kijkend naar de vele Indische jongeren de met MP en Garuda lopen.
Verder streeft Darah Ketiga naar cultuurbehoud voor de Indos in Nederland, oa door meetings in het land te organiseren. De meetings zullen meestal worden gecombineerd met een bezoek aan een museum, Pasar Malam, feest, herdenking of andere manifestatie welke bijdraagt aan het behoud en onderhoud van de Indische identiteit.
slmt
sug sug, hoe toh jullie? als amerikaans cultiveren? dan heb je toh, panggannan turkey! pfff. hoe toh jullie.. mossoh weet niet dit ja?
oh ja en als duits… na ja wurst wurst.. wat anders! si pb
Een indomidlifecrisis werd getriggerd toen ik internet kreeg. Sindsdien ben ik in woord en gebaar, virtueel en in reallife meer Indisch gaan doen..
Ik ken zelfs 50+ Indische meisjes die een cursus bahasa Indonesia volgen… nog sterker:…. een van hun Hollandse partners doet mee…
Katjang, natuurlijk heb je wl Indisch van huis uit meegekregen. Indische ooms en tantes, grootouders…
Klar ! (duits cultiveren)
Go for it, sister! (amerikaans cultiveren)
Ayooohh.. wat ga je eten met de kerst ?
Gaaadoo-gaaadooo in plaats van Gado-Gado
Cheeribon ipv Tjirebon .
Cultiveren ipv “verinlandschen” .
Dat herken ik wel bij veel 1ste generatie en soms bij de 2de generatie Indische Nederlanders.
Ik ben eens met wat Chris(D.K) hebt geschreven.
Het moet van binnen komen , het is een gevoel .Soms kan je het delen met anderen soms ook niet .
En nu , wat wil de 3de generatie dan ???
Denk dat het tijd wordt om niet meer over wat is Indisch of de Indische Cultuur te hebben, het is iets wat al zolang speelt, als menig indo nog steeds niet weet wat Indisch zijn nou is of wat de Indische Cultuur inhoud, of dat de ene Indo tegen de ander moet gaan uitleggen van jah dat is nou typisch Indisch of dat is echt d Indische Cultuur, tjah.
Indisch ben je gewoon, daar ben je mee geboren, het is zelf welke invulling of aanvulling je er aan geeft,ik bv ben Indisch opgevoed, heb altijd veel Indische mensen (fam) om mij heen, ik ben mij dus bewust van het Indisch zijn en de cultuur, dit heb ik ook van huis uit meegekregen en later heb ik mij er nog meer in verdiept.
Mijn neefje, hetzelde opgevoed binnen een hechte Indische fam, geeft helemaal niets om het Indisch zijn, verhollandst steeds meer en meer omdat hij er niet voor open staat, hij is dus wel Indisch maar beleeft het Indisch zijn weer anders en kijkt ook weer anders tegen de Indische Cultuur, diep van binnen is hij gewoon Indo.
Voor mij is het Indisch/Indo zijn een gevoel, wat moeilijk uit te leggen is met name naar buitenstaanders en al helemaal naar Indo’s, het is meer dat als je met Indo’s onder elkaar bent je aan weinig woorden genoeg hebt, een knik of blik is vaak genoeg en de ene Indo beleeft het Indisch/Indo zijn weer anders dan de ander, echter hebben wij allen 1 ding gemeen het Indisch/Indo zijn.
Verder is het algemeen bekend dat de huidige generatie en dan met name de 3e erg met het Indisch zijn bezig is, dit komt omdat 2e gen. erg gesloten is en veel dingen over bv tempo dulu niet meer aan de 1e gen. gevraagd kan/kon worden, gelukkig heb ik in mijn geval veel van mijn oma en ooms meegekregen als het ging om Oorlog,Kampen,Bersiap en aankomst in NL.
En dankzij veel info op Indisch4ever 😉
slmt