De erfenis van Hans Boers is imexbo.site.
Vele verhalen, een schatkist met foto’s, veel werk deze te verwerven en te beschrijven.
Het zijn familieverhalen, maar ook van verwante takken of niet zo verwante families en foto’s. Het werd een caleidoscoop van de geschiedenis van Indische Nederlanders te Indië.
Hans kreeg van Sven Verbeek een foto van de grafzerk van Kapitein Jas.
Maar wie was hij ?
Hans: Op de website van de Pesch familie (inmiddels uit de lucht) schreef men dat Kapitein Jas de eendere figuur was als Jeremias van Riemsdijk. Maar…. hoe rijmen dan deze datums met elkaar? Volgens deze site van de Pesch familie werd Jeremias van Riemsdijk op 28 dec 1775 gouverneur generaal en werd oct 1777 begraven (Overleden 3 oct 1777) ….. Hoe rijmt dit dan met de sterfdatum op de gedenkplaat op de foto helemaal boven deze pagina van Sven Verbeek, alwaar als sterfdatum 5 mei 1768 vermeld wordt ????
Kortom: Vader of Kapitein Jas blijft ook voor mij een mysterie. Was hij een bestaand figuur geweest (Waarom dan een vermelde sterfdatum)? Was hij een gefingeerd figuur? De namen op de gedenksteen: waren dat kindernamen of slavennamen? Nederlandse namen maar ook on-Nederlandse namen zoals Carlo en Hery…. De vermelding van Afd, Klas en nummer? Was hij schoolhoofd? Wat heeft dat voor betekenis? Dat Kapitein Jas iets met het Katholieke Geloof te maken heeft (Portugezen) is één ding wat zeker is. (Zijn gedenkplaat vermeldt de Katholieke spreuken en De Nederlanders aldaar te Batavia destijds waren Hervormd en gebruikten geen Katholieke spreuken). Of toch wel in enkele gevallen?
...................
Op basis van de feitelijke gegevens, overlijdensdatum en locatie van het graf,
was het resultaat van een onderzoek dat op die dag een meneer Janssen was overleden, zie familysearch.org. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat “Jas” de verbastering is van Janssen.
De Latijnse tekst is een liturgische samenvoeging van twee verschillende verzen uit het boek der Psalmen (Latijnse Vulgaat).
“In te Domine speravi” komt uit Psalm 31:2 (Vulgaat Psalm 30:2) en Psalm 71:1.
“Et in meditatione mea exardescit ignis” komt uit Psalm 39:4 (Vulgaat Psalm 38:4).
Vertaling: “Op U, Heer, heb ik mijn hoop gevestigd, en tijdens mijn overdenking ontbrandt een vuur.”
Conclusie: er is sprake van een Rooms-Katholieke achtergrond van de man.
De combinatie Nederlands, Latijnse taal (RK) en eenvoudige christelijke namen zoals Carlo, Mien, Ida, Tini, Adi, Hery, Ina is uniek.
meer IGV – van den Broek schreef 16 september 2026 om 08:59 onder meer:
“Op basis van de feitelijke gegevens, overlijdensdatum en locatie van het graf,
was het resultaat van een onderzoek dat op die dag een meneer Janssen was overleden, zie familysearch.org. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat “Jas” de verbastering is van Janssen”.
Die conclusie lijkt mij toch onvoldoend wetenschappelijk onderbouwd (daar houdt de schrijver anders wel van, to say the least) om als keihard “feit” aan den Indischen Volke te worden verkocht.
De sprong van Janssen naar Jas lijkt mij ver gezocht. Waarom zouden nabestaanden dat doen terwijl zij zoveel zorg (o.m. zoveel bijbels Latijn) en moeite aan de rest van het grafschrift besteedden? Wilden ze “Jas” per se hebben vermeld, dan zouden ze “Janssen” er tussen haakjes aan hebben kunnen toevoegen.
Toch?
Tuurlijk Pierre.
Dit stond er trouwens meestal op de grafsteen van een officier van de VOC:
HIER LEYT BEGRAVEN (of: HIER ONDER RUST / HIER LEYT)[Naam van de officier]IN SYN LEVEN [Rang/Functie, bijv. CAPITEIN MILITAIR / OPPERKOOPMAN]IN DIENST VAN DE E. COMPAGNIE (E. staat voor Edele)OBYT (of: OVERLEDEN) DEN [Datum] ANNO [Jaar]OUD ZYNDE [Aantal] JAREN, [Aantal] MAANDEN EN [Aantal] DAGEN
Rang en bijnaam/koosnaampje? No way.
Dit graf is nog steeds te Taman Prasasti.
De foto van Taman Prasasti geeft duidelijkheid en referentiekader omtrent de betekenis van de inscriptie met Latijnse tekst.
De eerste foto toont een grafkruis met daaronder de naam Kapitein Jas.
Aan de linkerkant van het grafkruis staat een inscriptie met tekst “Vader Jas altijd onze grote voorspraak bij O(nze) L(ieve) Heer”. Het begrip Vader (Pater) wordt hier in overdrachtelijke zin gebruikt en verwijst naar een geestelijk of spiritueel leider vanwege zijn zorgzame of spirituele rol in de gemeenschap.
Aan de rechterkant het grafkruis staat een inscriptie met de Latijnse tekst en de verwijzing naar kapitein Jas. “Kapitein” is afkomstig uit het Latijn (capitaneus) en heeft altijd met leiding geven en het hoogste gezag te maken. In een gemeenschap is het een erkend volksleider of dorpdhoof, zie bvb Kapitein der Chinezen.
Klaarblijkelijk hebben Katholieken zoals Carlo, Mien, Ida, Tini, Adi, Hery, Ina een bedevaart gemaakt naar het graf van Kapitein of Vader Jas en de rechter inscriptie of eigenlijk een Votief geplaatst bij het graf van Vader of Kapitein Jas.
Gezien de schrijfwijze van Kapitein met een K is deze inscriptie eerst in de 19de eeuw (zeker na 1804) geplaatst bij het graf van Kapitein Jas.
Op Youtube is een video te zien over Museum Taman Prasasti waarbij het grafmonument van Kapitein Jas wordt getoond. Op de video is op het grafmonument een derde inscriptie zichtbaar die zich bevindt boven de inscriptie met de Latijnse tekst.
Wat schertst mijn verbazing dat deze inscriptie ontbreekt op de vierde en laatste foto van dit Museum. Wel is een donkere afdruk zichtbaar op de (marmeren) steen. Dit is toch geen grafschennis?
grafschennis – van den Broek schreef 17 september 2026 om 16:42
onder meer: “Dit is toch geen grafschennis?”
Laten we het maar houden op Stille Kracht.
/ Gezien de schrijfwijze van Kapitein met een K is deze inscriptie eerst in de 19de eeuw (zeker na 1804) geplaatst bij het graf van Kapitein Jas /
Dat dacht ik ook maar bij nader inzien werd de K al wel gebruikt in de late 18e eeuw.
@ Mr.B. niet alleen Kapitein is in “modern” Nederlands geschreven maar ook de gehele inscriptie, behalve natuurlijk de Latijnse spreuk. 1804 wordt als datum genoem omdat toen de eerste officiele spelling in de Nederlanden (spelling-Siegenbeek) werd in gevoerd. Daarom kan met stelligheid worden beweerd dat de inscriptie uit 1804 of later stamt.
@ dhr de la Croix. In Familysearch.org, database van de Mormonenkerk )church of the LDS) zijn ook officiele overlijdensaktes uit Nederlands-Indie vastgelegd. Gegeven de overlijdensdatum EN locatie was het resultaat van een onderzoek dat toen overleed ene Heer Janssen. Voor IGV-onderzoekers is een verwijzing naar Familysearch.org voldoende.
U hebt wel eens gemeend te eisen dat de dood door een patholoog-anatooom (wetensachappelijk?) dient worden bevestigd. Dit kan uit de voorliggende documentatie niet worden afgeleid.
Anoniem schreef 18 september 2026 om 17:29 aan mijn adres: “U hebt wel eens gemeend te eisen dat de dood door een patholoog-anatooom (wetensachappelijk?) dient worden bevestigd”.
Oeps …. heb ik dat allemaal geëist? Ik ben niet zo’n eiser en herken mijzelf niet aan die dwingende uitspraak.
Verklaart u zich nader, waarde Anoniem: Waar, wanneer, hoe, in welke context zou ik e.e.a. hebben “geëist”?
PS: Het is mij bekend dat de Mormoontjes in hun thuisstaat Utah gegevens opslaan van allen die hebben geleefd – nu ja, allen? – om hun zielen te redden op de dag des oordeels (of zoiets). Ik heb dierbare naaste familie gehad die Mormoon was en twijfel er niet aan dat ook mijn naam daar voor de eeuwigheid in de rotsen van Utah is gekerfd.
vraag – van den Broek schreef 18 september 2026 om 22:40 onder meer: “ik herinner mij een discussie op Javapost.nl waarbij geëist werd dat ik met een wetenschappelijk verantwoord bewijs op de proppen moest komen”. Verder in het stuk blijkt, dat ik de schrijver zou zijn geweest.
Dat moet jaren geleden zijn, want ik schrijf al lang niet meer op Java Post. Maar goed …..
Aangezien ik niet thuis ben in chatboxen en AI hoop ik dat de geachte schrijver mij een handje helpt en mij in klare taal de weg wijst naar tekst en context waaraan hij refereert.
Het is mij wel bekend dat de geachte schrijver zelf er altijd op hamert dat niets waar is, wanneer niet bewezen door nauwkeurig wetenschappelijk onderzoek. Mogelijk heb ik daarop ingehaakt. Koek van eigen deeg gepresenteerd.
Hans ontcijferde de zerk zo:
Dank je wel.
“Afd. IV Klas 1, nr. 12” zou kunnen wijzen op een militair onderdeel en een plaats daar in. Dat zou er weer op kunnen wijzen dat “kapitein” (officiersrang in het leger, in dit verband geen scheepskapitein van de VOC) Jas echt heeft bestaan. “* 5 mei 1768” zou zijn geboortedatum kunnen zijn. In VOC archieven niets over Jas te vinden?
In de Oud Batavia boeken van De Haan die indertijd te downloaden waren, werd al verteld dat het een hoax was en dat ie nooit bestaan heeft…
IGV geeft als verklaring voor Afd. IV klas 1 nr.12:
er zijn 3 locatie kenmerken van een graf:
Afdeling : een gedeelte van de begraafplaats
Klasse: prijsklasse, dure of goedkope grond
Nr. is het grafnummer
Als trouw lid van de IGV, zij het slapend, moet ik het wel gaan geloven. De mogelijkheid heb ik ook zelf als hypothese genomd (zie mijn stukje van 13 september 2026 om 00:55).
Edoch, hypothesen zijn starters, gedachten waarop verder kan worden gebouwd. Mijn vraag nu is: Waar heeft de IGV haar stellige uitleg vandaan? Het doet vreemd aan om op een grafsteen voor een overledene niet alleen diens naam en nog wat persoonlijke gegevens, ook te noemen waar de steen moet worden geplaatst, in welke klasse van het kerkhof, etc.
Ik heb veel belangstelling voor begraafplaatsen en heb er dus in mijn jonge jaren vele bezocht, vooral eeuwen oude in het buitenland en het liefst die op eilanden waar van alles komt en dood gaat. Heb aldus veel grafschriften gezien, maar nooit eentje met dienstmededelingen van de begraafplaats, zoals op de steen van kapitein Jas.
Mijn hamvraag dus: Heeft de IGV haar uitleg geverifieerd, mogelijk aan de hand van meerdere soortgelijke opschriften op grafstenen van overleden VOC dienaren of ander volk in den vreemde? Blijken de onderhavige gegevens op de grafsteen van kapitein Jas uniek, dan zou misschien toch verder naar een betekenis moeten worden gezocht.
Ik weet niet anders jullie te bereiken. Ik doe stamboomonderzoek naar mijn tante, Fredde Gusta Carla Boers geboren op Surakarta in 1926. Mogelijk (verre) familie van Hans Boers. Wie kan hier meer over vertellen?
Rond 1970 vertrokken waar zij trouwde met mijn oom Dirk Hoekstra in Leeuwarden.
Het echtpaar Boers-Wilhelm woonde in 1926 te Soerakarta volgens Kleians adresboek
Carel Boers was daar Gewestelijk Secretaris
—
Als de ouders van Fredda Boers waren Carel Antonie Boers en Alicie Antonia Wilhelmina Wilhelm, dan is een familierelatie met Hans Boers niet zo waarschijnlijk. Een gemeenschappelijk voorouder van na 1800 kon ik niet vinden in mijn notities.
Misschien voor 1800, maar de naam Boers is veel voorkomend met veel stamvaders in vroegere eeuwen.
—
Overlijden Alicie Wilhelm: allefriezen.nl
—
Meer informatie Boers-Wilhelm
https://www.wiewaswie.nl/nl/zoeken/
Zoek op Carel Antoni Noël Boers
—
Nee, bedankt maar dat is een Friese Boers. Zij is geboren in Surukarta. Gevonden op MyHeritage. Ws is haar vader Friedrich Gustav Carl Broers geboren in 1904. De naam is alleen aangepast dat het meer meisjesachtig is. https://gw.geneanet.org/lettervos?lang=nl&n=boers&p=friedrich+gustav+carl
Het oorlogsgravendossier van Carl Anthonie Nöel Boers (1885-1945) noemt Fredda als dochter, zie scan 5
https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.19.255.01/invnr/@16172A/file/NL-HaNA_2.19.255.01_16172A_0005
Heel erg bedankt. Ik wist niet hoe ik daar moest zoeken. Dit is een broer van Friedrich Boers zie ik nu. Die Friedrich is dus een oom van mijn tante. Nu heb ik ook aansluiting met de rest van de stamboom Boers. Een assistent resident. In Nederland een schout. Erg interessant. Nooit geweten.
Dirk, een assistent-resident (NI) en schout (NL) waren niet hetzelfde.
In de VOC tijd had je een diplomatiek en commercieel vertegenwoordiger van firma aan het hof van lokale inheemse vorsten en sultans in Zuidoost-Azië. Die werd resident genoemd en had een nummer twee, de assistent-resident. Later had je in Nederlands-Indië een top-down structuur van gouverneur-generaal, resident en assistent-resident. Dat was een Nederlandse bestuursambtenaar die aan het hoofd stond van een regio (een assistent-residentie). Een redelijk hoge functie, de bekendste was natuurlijk Eduard Douwes Dekker (Multatuli). Maar vergeet niet dat een (assistent-)resident via het duale bestuursstelsel opereerde, er was nog steeds een inlands bestuur. Dus dat was vaak een beetje op eieren lopen.
In moderne tijden kan je een assistent-resident het beste vergelijken met een burgemeester (van een grotere gemeente). Een resident kan je zien als een Commissaris van de Koning, dus het hoofd van een provincie.
Als je het wil vergelijken met de middeleeuwen is baljuw waarschijnlijk de juiste titel, een schout opereerde veel kleinschaliger.
“Een redelijk hoge functie, de bekendste was natuurlijk Eduard Douwes Dekker (Multatuli)”.
Ik twijfel of DD het tot AR had geschopt. Was hij niet “Controleur” sadja?
Reactie op Java Post in 2016:
in 1704 was bepaald, dat de in het hospitaal overleden Compagniesdienaren uitsluitend hier (dat is: in den omtrek van de Portugeesche of Buitenkerk) zouden worden ter aarde besteld. Van toen af kreeg dit “Jassenkerkhof” eene zoo eigenaardige beteekenis voor den matroos en de soldaat, dat hij het familiaar leerde betitelen als het verblijf van “Kapitein Jas”, den kwaden Öuwe, die met de brutaalste rekels wel raad wist.
“Naar Kapitein Jas gaan” was het belabberdste wat iemand kon overkomen. …
Anno 1828 is dan ook reeds het verhaal in omloop, dat Kapitein Jas de eerste persoon is geweest, dien men op Tanah Abang heeft bijgezet.
Zie ook dit uit 2016: https://javapost.nl/2016/09/20/het-graf-van-kapitein-jas/
Ik probeer, zo maar uit nieuwsgierigheid, de complete tekst op de grafsteen te ontcijferen, wat mij niet lukt.
Kan iemand mijn ogen en nieuwsgierigheid een handje helpen?
Dat is blijkbaar een legende of mythe van kapitein Jassen.
https://news.detik.com/berita/d-5309151/misteri-sosok-kapten-jas-di-museum-prasasti-jakarta
Een andere versie vertelt dat het jaar 1790 het jaar van de epidemieën in Batavia was. Malaria, cholera en leptospirose kostten veel levens.. Veel VOC soldaten en het burgerpersoneel waren allemaal bang om de pest te krijgen. Zij die stierven werden uiteindelijk begraven op het land van iemand met de naam Jassen, naast de Portugese Kerk (Jassen Kerk).
En nog een andere versie dewelke misschien wel het meest logisch is: De naam Jassenkerkhof (Jassen Begraafplaats) en de aangrenzende brug Jassenbrug kwamen uit de opslag van “Jassemsche balken”, dat waren houtbalken vervoerd vanuit Tjiasem (Ciasem), een district halverwege Jakarta en Cirebon aan de noordkust van West-Java. De balken werden gekapt in de uitgestrekte bossen daar. In oude koloniale documenten werd de naam Tjiasem door Europeanen vaak verbasterd tot “Jassem” of “Jassen”
Bernadette S. schreef 12 september 2026 om 12:21 onder meer:
“In oude koloniale documenten werd de naam Tjiasem door Europeanen vaak verbasterd tot “Jassem” of “Jassen”.
Met respect, maar die weg van Tjiasem” naar “kapitein Jas” en van daar naar “Jassen kerkhof” en “Jassen brug” lijkt me toch een dwaalweg.
Kapitein Jas moet hebben bestaan. Waarom zou er anders te zijner ere een heuse grafsteen met zijn naam en nog wat gegevens (Afd. IV Klas 1, nr. 12”) zijn opgericht?
De datum “5 mei 1768” is zeer waarschijnlijk zijn overlijdensdatum. Dus moet hij hebben geleefd in een tijd dat de VOC het in Jacatra/Batavia nog voluit voor het zeggen had, nog niet failliet. Die toevoegsels “Afd. IV Klas 1, nr. 12” zouden dus te maken hebben met zijn werk of functie bij de Kompenie, niet het Nederlandse gouvernement.
Of ….. zou het gewoon een aanwijzing kunnen zijn van de plaats van het graf op het kerkhof????
Dat “Klas 1” zou verwijzen naar een klas in het normaal burger-schoolonderwijs lijkt mij onwaarschijnlijk, want niet te rijmen met “kapitein”, een militaire rang of functie, zoals gezagvoerder op een (VOC) schip.
Dan nog een verdere gooi in de troebele vijver van vermoedens (een heuse geleerde zou ervan gruwen): Ook al in VOC tijd bestond een kaartspel dat “Jassen” heette, afgeleid van “jas” = “troefboer” (bron: Van Dale’s Etymologisch woordenboek). Was de kapitein bedreven in of verslaafd aan dat spel en ontleende hij daaraan zijn (bij)naam “Kapitein Jas”?
Just my two rusty gobangs.
En de ‘echte’ versie volgens veel Indonesische pers zoals Kompas, Detik en Liputan, vertaald natuurlijk:
In 1795 opende de koloniale regering een enorme nieuwe openbare begraafplaats in Tanah Abang genaamd Kebon Jahe Kober (nu Museum Taman Prasasti).
Om het angstaanjagende vooruitzicht om begraven te worden op een nieuwe, afgelegen begraafplaats aantrekkelijker te maken voor bijgelovige burgers, hebben de beheerders slim een fysiek graf voor Kapitein Jas op de nieuwe locatie verzonnen. Ze verplaatsten in wezen een mythische figuur naar het nieuwe kerkhof als marketingstunt om de site er gevestigd en “laris manis” (populair) te laten lijken.
Toen de begraafplaats in 1975 officieel werd gesloten en werd omgebouwd tot een museum, verplaatste de Indonesische regering bijna alle menselijke resten naar andere begraafplaatsen of gaf ze terug aan gezinnen in Nederland.
Het graf van Kapitein Jas bleef echter volledig onaangeroerd. Volgens museumgidsen en historische anekdotes vonden arbeiders die het graf probeerden op te graven de kist strak verstrikt in de massieve, dikke wortels van een huilende banyanboom die er vlak naast groeide.
Schrik van de bovennatuurlijke aura en niet in staat om het gemakkelijk te verplaatsen, lieten ze het graf precies achter waar het was. Vandaag de dag kunnen bezoekers van het openluchtmuseum nog steeds zijn fysieke grafsteen zien, gehuld in lokale mystiek, die een mythe levend houdt die meer dan 300 jaar geleden begon.
Mooi verhaal Bernadette. De heilige waringin of de witte hadji die er in woonde heeft dus het graf beschermd tegen de Vandalen die het wilden ruimen. Makes sense. Maar wie was Kapitein Jas?