Indisch Museum :
Vanaf de laatste decennia van de negentiende eeuw stonden de overzeese gebiedsdelen prominent op het lesrooster. In het lager en voortgezet onderwijs speelden de ‘Oost’ en de ‘West’ een belangrijke rol. Wat leerden scholieren over Nederlands-Indië? Welke beelden van de Indonesische bevolking werden met boeken en schoolplaten overgedragen ?
...........𝓘𝓷𝓭𝓲𝓼𝓬𝓱𝟒𝓮𝓿𝓮𝓻
Berichten van het heden, maar ook uit het verleden
21 jaar !!
...................
Thomson
Nassauschool Soerabaja
Depok
Wie is deze familie
Wolff
Tankbataljon Bandoeng 1939
Is de bruid Günther?
Wilde en Waldeck
Brouwer en Hagen
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXX
Kerst 1930 a/b Baloeroan naar Indië
Bertha Lammerts van Bueren-de Wit
XXXXXXXXXX zwieten 214
Bisch
Detachement Verbruiksmagazijn,
Hollandia
Indisch4ever 
Overzeese Geslachtsdelen is misschien a beter begrip, want werd daar flink afgeslacht.
Het Ministerie van Overzeese Geslachtsdelen.
Het Ministerie van Overzeese Geslachtsdelen.
Jek – Jek – Jek. Giechel – Giechel – Giechel.
Toch was treffender en leuker in de na-oorlogse tijd:
Ministerie van Overgebleven Gebiedsdelen.
Voorts herinner ik mij m.b.t. de school in Bandoeng wel de grote schoolplaten aan de muur met Indische taferelen (over het alledaagse leven in koloniaal Indie) en leesboekjes van “Ot en Sien in Indie”. Maar verder kregen wij op school in Bandoeng veel leerstof over (geschiedenis en aardrijkskunde in/van Nederland). Ook het zangonderwijs werd besteed aan Nederlandse vaderlands lievende gezangen. Maar met Soekarno aan de macht, kregen wij later ook de verplichting om op school de Indonesische taal (Bahasa) te leren plus het Indonesisch volkslied te zingen. Het Indonesia raja.
Indonesia Raya.
Nog steeds elke maandag. Nusantara upacara bendera, de vlaggenhijsceremonie.
Kunnen wij mee lachen maar in de VS is de flag-raising ceremony ook heel gewoon.
Er is niets mis met een vlaggenparade, al dan niet onder het zingen van het volkslied.
In Nederland gaan we veel te slordig, zeg maar oneerbiedig, om met wat onze symbolen van nationale trots en eenheid horen te zijn. “Wij” keren de vlag ondersteboven als vorm van protest en misbruiken haar op vele andere manieren.
Hoe uitzinnig blij waren wij, toen we na 3,5 jaar verstikkende Japanse bezetting het rood-wit-blauw weer zagen.
Moet er opnieuw een oorlog en wrede bezetting komen vooraleer we weer tranen in de ogen krijgen als we ons nationale symbool zien hijsen? Kom maar binnen Wladimir P.
@ellen; ‘Indonesia raja etc.’- Toch opmerkelijk, dat er bij velen uit vm.Indië, weinig begrip/empathie is voor; wat de Indonesiërs moeten hebben doorstaan.
Een 3e rangs burger te zijn in eigen vaderland! Een Indische maatschappij met in rangorde; Europeanen – Vreemde Oosterlingen – Inlanders. Ook opmerkelijk is het, dat Japan( voor de oorlog) eiste, dat ingedeeld werd bij de Europeanen. En het gebeurde; vanwege de handelsbetrekkingen! – Toen dr.L.de Jong jr.’80 de Indië boeken 11a; Ned. in de 2e oorlog schreef, ontstond beroering toen hij die Indië maatschappij fascistisch noemde. Onder regeringsdruk werd het ‘autoritair’! Met Moesson voorop werd hij als ‘Loe bohong door het comité Eerherstel voor de rechter gedaagd. Met de eis: herschrijving: afgewezen! Het comité kwam toen met eigen versie! Die goeie tempo doeloe; daar werd iets groots verricht!
Mena Moeria!
De heer ing. R.L. Mertens gaat nu zeker ook een sympathiek stukkie schrijven over het zelfbeschikkingsrecht van Molukkers en Papoea’s en over de schande dat deze volkeren de vrijheid wordt ontzegd door ooit door de Belanda Boesoek onderdrukte Javanen, die het onderdrukken van anderen op hun beurt niet zo erg vinden.
@PierredelaCroix; ‘Molukkers en Papoea’s etc.’- Zijn, zoals Javanen, Dajakkers, Menadozen ea: Indonesiërs! Door toedoen van de Ned.politiek; federale staten= verdeel en heers, is deze tragiek ontstaan!! En waarom/waarvoor?
Hr. Mertens
De verdeel- en heerspolitiek zaait bewust verdeeldheid en speelt de groepen tegen elkaar uit om zo de macht te behouden. In Ned Indie werd vanwege de Ned. regering deze (aloude) methode (stamt uit de Griekse tijd) toegepast om zo de inheemse bevolking onder controle te houden en het Nederlands gezag te handhaven.
In de ruim 3 eeuwen van kolonisatie hebben de Indo-Europeanen dezelfde positie in de samenleving ingenomen. Als menggroep van blanken en inheemsen lagen hun loyaliteit en orientatie bij de kleine Europese toplaag. Dat was niet hun keuze voor de macht, maar werd hun mogelijk gemaakt door de Nederlanders (juridische gelijkwaardigheid). Dat ze ook als vijand van Indonesiers konden worden beschouwd was een pijnlijke ontdekking.
(diverse bronnen)
ronmertens schreef 26 januari 2026 om 22:28: @PierredelaCroix; ‘Molukkers en Papoea’s etc.’- Zijn, zoals Javanen, Dajakkers, Menadozen ea: Indonesiërs! Door toedoen van de Ned.politiek; federale staten= verdeel en heers, ….”.
Het gaat om het Zelfbeschikkingsrecht, onderdeel van het Volkerenrecht. Heeft niets te maken met de vuige streken van de Belanda Boesoek.
“Hallo, even wat gedeelde geschiedenis
Al in 1926 verzette Pemoeda Molukka zich tijdens het Pemoeda Congres tegen de ‘divide et impera’-politiek (verdeel en heers). Zij stelden dat de Molukken een integraal onderdeel vormden van de strijd voor een onafhankelijk Indonesië. Daarmee waren zij de mede-architecten van het idee dat een nationale identiteit niet hoeft te betekenen dat de eigen culturele achtergrond — de Molukse identiteit — wordt opgegeven. Dit is de essentie van interne zelfbeschikking en ‘eenheid in verscheidenheid’.
Na de oorlog kwam ltnt-GG Van Mook plotseling met het concept van externe zelfbeschikking (zie de Conferentie van Malino) en een federale structuur voor Indonesië, daarmee werd 300 jaar centraal geleide Nederlandse koloniale politiek van de tafel geveegd. Van Mook pleegde verraad tegen zijn eigen principes.
Dat er toen iemand toeterde over de externe zelfbeschikking van de Molukkers in de vorm van de Republik Molukka Selatan RMS., een afscheidingbeweging uit vnl KNIL-militairen en gesteund door Nederland , is toch een niet-gerealiseerde noot in de geschiedenis of heb ik iets niet begrepen.
RMS- van den Broek schreef 27 januari 2026 om 22:28 onder meer: “Hallo, even wat gedeelde geschiedenis. Al in 1926 verzette Pemoeda Molukka zich tijdens het Pemoeda Congres tegen de ‘divide et impera’-politiek (verdeel en heers). Zij stelden dat de Molukken een integraal onderdeel vormden van de strijd voor een onafhankelijk Indonesië”
Tja …. “al in 1926”. Andere tijden. Toen wilden die Pemoeda’s allemaal het koloniale juk afschudden dat hen allemaal op de schouders knelde.
Net zoals in Nederland in 1940 – 45 studenten, arbeiders, gereformeerden, communisten elkaar vonden in hun verzet tegen de Duitse bezetter. Na de bevrijding ging iedereen zijns weegs, de EIGEN belangen na.
Als de Molukse bevolkingsgroep niet onder Javaanse hegemonie verder wil gaan, dan moet hun daarvoor de ruimte worden gegeven, hun verlangen moet orden gerespecteerd. Zelfbeschikkingsrecht is zelfbeschikkingsrecht. Toch?
Als Soekarno al vond dat de RMS “slechts een afscheidingsbeweging uit vnl KNIL-militairen en gesteund door Nederland” was, dan had hij ook een serieuze peiling onder het Molukse volk kunnen optuigen en de uitslag respecteren.
In plaats daarvan liet hij gewapende landingen uitvoeren op de eilandengroep, liet hij (of was het al zijn opvolger Soeharto?) Somoukil executeren en worden tot vandaag de dag Molukkers onderdrukt.
De stelling dat Nederlands-Indië feitelijk slechts een administratieve indeling van etnische groepen kende, strookt niet met de Juridische werkelijkheid in Nederlands-Indie.
Voor wie niet juridisch onderlegd is, volgt hier een historisch overzicht:
In 1854 werd de status van de bewoners in Nederlands-Indië in eerste instantie bepaald door artikel 109 van het Regeringsreglement (RR).
In 1925 werd dit volgens de wettelijke procedures in Nederland omgezet in de Indische Staatsregeling (IS).
Het meest beruchte onderdeel hiervan was artikel 163, waarin de juridische standen werden vastgelegd: I. Europeanen, II. Vreemde Oosterlingen en III. Inlanders.
Deze juridische ongelijkheid vertoont sterke gelijkenissen met het apartheidssysteem in Zuid-Afrika. Net als in Nederlands-Indië bestond dit uit een fijnmazig juridisch bouwwerk. De Zuid-Afrikaanse wet verplichtte elke burger zich te laten registreren als lid van een specifieke groep: Blank, Gekleurd, Aziaat of Zwart (Bantoe).
Concluderend kan gesteld worden dat een systeem van ‘harde apartheid’ juridisch van toepassing was op Nederlands-Indië.
Ook het concept ‘Zelfbeschikkingsrecht’ behoeft voor niet-juridisch geoefende ogen en mindset dringend enig uitleg.
Interne Zelfbeschikking betreft het recht van een volk om binnen de grenzen van een bestaande staat de eigen politieke, economische, sociale en culturele status te bepalen. Een voorbeeld hiervan zijn Vlaanderen en Wallonië in België.
De Pemoeda Molukka pleitten al in 1926 voor een eigen plek binnen een toekomstig Indonesië, maar zij werden nooit gehoord door het Gouvernement, laat staan dat het Gouvernement een serieuze peiling onder het Molukse volk hield!
Externe Zelfbeschikking is het recht van een volk om zich volledig los te maken van een staat en een eigen, onafhankelijke staat te vormen, of zich aan te sluiten bij een andere staat. Een voorbeeld hiervan is de Republik Maluku Selatan (RMS), al betrof dit alleen de Zuid-Molukken. Waarom werden de Noord-Molukken uitgesloten van dit externe zelfstandigheidsstreven? Zou religie — christelijk tegenover islamitisch — hier een rol in hebben gespeeld?
Na de Proklamasi van 17 augustus 1945 brak de Indonesische Revolusi uit. Ook jongeren uit de Molukken, aangemoedigd door de felle preken van Boeng Tomo streden zij aan zij mee tijdens de Slag om Soerabaja, zie 10 November 1945 Heroes’ Day en de radiopreken van Boeng Tomo uit die tijd.
Op de golven van de Revolutionaire beweging was het voor politiek opportunisten, gesteund door Van Mook c.s. een eenvoudige zaak om een staat uit te roepen.
Niet vergeten mag worden dat Molukse KNIL-militairen die in 1950 naar Nederland werden getransporteerd om gedemobiliseerd te worden , slechts uit een klein aantal dorpen uit de Zuid-Molukken kwamen, zij waren christelijk gedoopt.
Als ik een non-fictie boek wil kopen, kijk ik eerst door wie het is geschreven. Is de auteur een deskundige of een olijke amateur. Is dat laatste het geval, dan leg ik het boek terug.
RMS 2 – van den Broek schreef 28 januari 2026 om 16:39 onder meer: “Na de Proklamasi van 17 augustus 1945 brak de Indonesische Revolusi uit. Ook jongeren uit de Molukken, aangemoedigd door de felle preken van Boeng Tomo streden zij aan zij mee tijdens de Slag om Soerabaja, zie 10 November 1945 Heroes’ Day en de radiopreken van Boeng Tomo uit die tijd”.
Tja ……. zie de geschiedenis ……. andere jongeren uit de Molukken verkozen zij aan zij te vechten met de Nederlanders, buiten KNIL verband (plaatselijke knokploegen met Indo’s) en er binnen . Hoeveel vochten aan Republikeinse zijde, hoeveel aan Nederlandse kant? Weet de geleerde heer Van den Broek dat? Ook Westerling maakte met zijn APRA dankbaar gebruik van die andere Molukse jongeren. …….
Als Soekarno c.s. nu eens netjes via een eerlijk plebisciet had getoetst wat het HELE Molukse volk zou willen, binnen de Republiek onder Javaanse hegemonie blijven of zelfstandig worden, dan zouden we nu de uitkomst kennen en er niet naar hoeven te raden. Maar Soekarno dacht niet aan zelfbeschikking, extern of intern, maar rousde er voor alle zekerheid lekker op los, wetend dat de RMS geen partij zou zijn.
Een eerlijke objectieve peiling onder Molukkers in de Molukken over de vraag hoe gelukkig zij zich voelen binnen de Republik Indonesia zal er niet komen …… dus kan iedereen blijven ratelen dat het goed zit met de huidige status quo.
Dat het volk van Tim-Tim ondanks zware bloedige offers zich liever niet zag ingelijfd door de Republik Indonesia, spreekt zelfs geleerden misschien boegdelen.
Gerard schreef 28 januari 2026 om 16:44 onder meer: “Als ik een non-fictie boek wil kopen, kijk ik eerst door wie het is geschreven. Is de auteur een deskundige of een olijke amateur”.
Verklaart u zich nader heer Gerard, hoe onderscheidt u in bijna een oogwenk kaf van het koren (want ik stel mij voor dat de pre-koop keuring vluchtig in de boekwinkel moet plaats vinden en niet à tête reposée bij het haardvuur in uw woonkamer).
Just curiosity.
Japanners werden in het vroegere Ned. Indie juridisch gelijk gesteld aan Europeanen, vooral vanwege hun gemoderniseerde rechtssysteem dat rond de eeuwwisseling (ca. 1900) op Europees recht was gebaseerd. Deze status bood hen dezelfde sociale en economische rechten als Europeanen binnen de koloniale structuur in tegenstelling tot de inheemse bevolking.
De zogenaamde driedeling ven de bevolking in de kolonie werd echter misbruikt vanwege een narcistische opstelling en opvatting van macht en “verdeel en heers”.
“De zogenaamde driedeling ven de bevolking in de kolonie werd echter misbruikt vanwege een narcistische opstelling en opvatting van macht en “verdeel en heers”.”
Jawel, maar bedenk hierbij wel dat over de hele wereld sprake was (en is) van ‘verdeel en heers’. Door altijd alles maar te focussen op Ons Indië houd je het beeld in stand dat het enkel daar kommer en kwel was en dat in de rest van de wereld het paradijs was. Een beetje kennis van de (sociale) geschiedenis van Nederland, Amerika, India, China, Afrika, Rusland, Arabië, Engeland enz leert al gauw dat er in die landen sprake was van drie-vier-vijfdeling van de bevolking. Deling bestaat niet enkel tussen huidskleur. Deling bestond niet enkel in koloniën.
Gelijkstelling aan Europeanen werd door het Gouvernement verleend aan individuele personen.
Maar bij Japan werd gelijkstelling verleen aan ALLE inwoners met een Japans nationaliteit, dus gelijkstelling van een groep, ongehoord in Nederlands-Indie. De Japanse groep bestond vnl uit Japanse handelslieden en bar i.c. troostmeisjes.
Reden: Eind 19de eeuw kwam Japan op als grootmacht en dwong onder politieke druk de gelijkstelling voor haar burgeen Nederlands-Indie af. Het Indisch Gouvernement gaf toe aan de druk, gelet ook op de spanningen in Z-O Azie (zie Russisch-Japanse oorlog).
N.B. De apartheidspolitiek in de Kolonie Nederlands-Indie werd wel gelegaliseerd dwz bij Wet op de Indische Staatsinrichting vastgesteld: Europeanen – Inlanders – ander Oosterlingen, ongehoord voor een kolonie.
Let wel, de superioriteit van het witte ras werd gelegaliseerd, de inlandse bevolking werd tweederangs burgers en vreemdeling in eigen land.
Apartheid – van den Broek schreef 27 januari 2026 om 22:49 onder meer: “N.B. De apartheidspolitiek in de Kolonie Nederlands-Indie werd wel gelegaliseerd”.
Hier past toch enige nuancering ten behoeve van in historisch opzicht ongeoefende ogen en mindset.
Door de indeling van de samenleving in NOI in etnische groepen sterk te associëren met de “Apartheid” in Zuid Afrika tot in de negentiger jaren v.d.v.e., doet de heer Van den Broek geen goed aan de historische werkelijkheid.
In het Zuid Afrika van Verwoerd c.s. heerste harde apartheid overal in het openbare leven. Zelfs in de parken waren bankjes “Vir blankes”, “Vir kleurlinge”, “Vir swarte”. Ieder dus zijn eigen lebensraum.
Als zichtbaar bruine Nederlands-Indische zeeman, passagierend in Kaapstad en Durban in de zestiger jaren v.d.v.e., merkte ik heel goed wat mijn plaats was als “kleurling” in de sterk gesegegreerde maatschappij aldaar.
De “Apartheid” die Van den Broek lijkt te willen suggereren in NOI was feitelijk een administratieve indeling van etnische groepen, GEEN harde “Apartheid” zoals toen in Zuid Afrika, behoudens de enkele bordjes vóór openbare gelegenheden met opschrift “Verboden voor inlanders en honden”. Zo die er waren, dan niet geplaatst op last van de NOI overheid, maar op particulier initiatief vóór de ingang van openbare gelegenheden.
Different cook.
Mijn reactie staat nu correct onder de opmerking van dhr de la Croix.
De stelling dat Nederlands-Indië feitelijk slechts een administratieve indeling van etnische groepen kende, strookt niet met de Juridische werkelijkheid in Nederlands-Indie.
Voor wie niet juridisch onderlegd is, volgt hier een historisch overzicht:
In 1854 werd de status van de bewoners in Nederlands-Indië in eerste instantie bepaald door artikel 109 van het Regeringsreglement (RR).
In 1925 werd dit volgens de wettelijke procedures in Nederland omgezet in de Indische Staatsregeling (IS).
Het meest beruchte onderdeel hiervan was artikel 163, waarin de juridische standen werden vastgelegd: I. Europeanen, II. Vreemde Oosterlingen en III. Inlanders.
Deze juridische ongelijkheid vertoont sterke gelijkenissen met het apartheidssysteem in Zuid-Afrika. Net als in Nederlands-Indië bestond dit uit een fijnmazig juridisch bouwwerk. De Zuid-Afrikaanse wet verplichtte elke burger zich te laten registreren als lid van een specifieke groep: Blank, Gekleurd, Aziaat of Zwart (Bantoe).
Concluderend kan gesteld worden dat een systeem van ‘harde apartheid’ juridisch van toepassing was op Nederlands-Indië.
apartheid 2 – van den Broek schreef 28 januari 2026 om 16:49 onder meer: “Deze juridische ongelijkheid vertoont sterke gelijkenissen met het apartheidssysteem in Zuid-Afrika”.
Aha …. daar hebben we al een stukje nuancering waar ik om vroeg. “STERKE GELIJKENIS” betekent nog niet dat het zo is.
Ergo, ga in geleerde betogen het onwetende, niet juridisch geschoolde lezertje of ander gespuis niet door suggestief geschrijf in de waan brengen, dat in de kolonie NOI “Apartheid” als in het Zuid Afrika van vóór de negentiger jaren v.d.v.e. van overheidswege werd bedreven.
Als ik mij goed herinner waren gemengde huwelijken ook verboden in het oude Zuidafrikaanse regime. In Indië zullen gemengde huwelijken niet direct zijn aangemoedigd, maar ze waren ook niet expliciet verboden, c.q. niet strafbaar, althans niet na de VOC tijd.
Ook geleerden mogen wat zorgvuldiger zijn in hun vertogen.
Voor degenen die Nederlands-Indië bewust hebben meegemaakt, maar ook voor wie over enig juridisch en historisch inzicht beschikt, is het zonneklaar: in ‘Ons Indië’ werd apartheid en ongelijkheid door de overheid actief gefaciliteerd.
Zoals eerder vermeld, was er sprake van discriminatie bij wet (de jure), zoals de bevolkingsklassen die waren vastgelegd in de Indische Staatsregeling: Europeanen – andere Oosterlingen – Inlanders
Daarnaast was er sprake van een duaal rechtssysteem. Europeanen werden berecht door de Raad van Justitie naar Nederlands model, terwijl de lokale bevolking voor de Landraad moest verschijnen. Hoewel deze onder voorzitterschap van een Nederlandse jurist stond (eenheid in straffen?) , waren de straffen voor ‘inlanders’ voor dezelfde vergrijpen vaak vele malen zwaarder.
Een ander dieptepunt was de Poenale Sanctie, die (blanke) plantagehouders het recht gaf om hun arbeiders inlandse en chineze koelies) fysiek te straffen of gevangen te zetten bij ‘contractbreuk’ of wanneer zij in de ogen van de opzichter niet hard genoeg werkten. Koeliewerk was in feite een vorm van gelegaliseerde dwangarbeid.
Daarnaast was er de dagelijkse discriminatie in de openbare ruimte. De beruchte bordjes met ‘Verboden voor honden en inlanders’ bij zwembaden of parken staan in het collectieve geheugen van de Indonesiërs gegrift. Vreemd genoeg lijken veel Europeanen zich dit niet te herinneren (zie de eindeloze discussies op Java Post); zij waren destijds blijkbaar kleurenblind.
Ook in het onderwijs was de scheiding strikt. Kinderen van de Hollandse elite bezochten de beste scholen. Later kregen kinderen van de inlandse adel ook toegang tot deze scholen, maar de grote massa (98%) bleef nagenoeg analfabeet.
De hoogste bestuursfuncties — de Gouverneur-Generaal, directeuren van departementen, het Binnenlands Bestuur maar ook hoofd- en opperofficieren van het KNIL — waren exclusief gereserveerd voor witte Nederlanders. Zelfs hoogopgeleide Indonesiërs konden bijna nooit dezelfde rang of hetzelfde salaris bereiken als hun Europese collega’s.
Conclusie Suggereren dat er van overheidswege geen sprake was van apartheid, getuigt van een structureel gebrek aan kennis over de Indische werkelijkheid en geschiedenis.
Je hebt gelijk. Helemaal gelijk! Dankbaar ben ik dat je de geschiedenis zo compleet en integer uit de doeken doet. Dank voor al jouw kennis.
Conclusie kan niet anders zijn dat Indië godverdomme een kutland was, een verschrikkelijk kutland. En het wordt steeds onbegrijpelijker dat die zogenaamde eerste generatie zo’n heimwee had naar die zogenaamde tempo doeloe. Waarschijnlijk omdat ook zij van die hufters waren die de inlanders onderdrukten en dat terwijl zij zelf ook van inlandse afkomst waren. Weg met tempo doeloe, weg met Indië, weg met al die oude foto’s, weg met die reunies, weg met dat alles. Indië was een kutland!
Nogmaals dank voor jouw fenomenale uitleg van alles. Hulde!
Gerard schreef onder meer 29 januari 2026 om 16:02: “Je hebt gelijk. Helemaal gelijk! …..”.
Tja … zo heb ik het nog niet bekeken. Maar zoals een professor het haarfijn op dit blog uitlegt: Nederlands Indië was niet om trots op te zijn. Een poel van verderf, uitbuiting, apartheid, slavernij en vertrapte mensenrechten, gevoed door ongeremde geldhonger en machtswellust en we moeten gemakshalve effe het tijdsgewricht vergeten waarin het grote onrecht zich afspeelde .
Wij moeten dus zo snel mogelijk van de door slechtheid besmette woorden “Indië” en “Indisch” af. We moeten ons er voor schamen.
Wat moeten we nu dan met “Indisch 4 Ever”? Je moet dat
besmette woord “Indisch” toch niet 4Ever in je vaandel willen hebben. Vervelend voor Boeroeng, die net zo trots en blij is dat zijn Indisch4Ever 21 jaar oud is geworden.
Ik weet het effe niet meer. Ten einde raad.
Ik heb alleen maar een oppervlakkige bewering over Apartheid met feitelijke argumenten weerlegd. Als je de juridische botheid van het koloniale systeem eenmaal waarneemt, verdwijnt de glans van Tempo Doeloe snel.
Toch bestaat er een essentieel onderscheid tussen het koloniale Systeem en Nederlands-Indie als Land van Herkomst. Voor rechtgeaarde Indo’s met een lange familietraditie, die teruggaat tot de achttiende eeuw, is Indië niet alleen een verhaal over onderdrukking, maar ook een verhaal over de grond waarop mijn familie van zowel vader-als moederzijde is geboren, over de geur van de tropische regen, over de familiebanden en een mengcultuur die ons Indo’s heeft gevormd. Dat kun je iemand niet zomaar afnemen. Dan heb ik wel het uitsluitend over Indo’s die na de zgn Soevereiniteitsoverdracht van 1949,zich na lang beraad naar Nederland verplaatsten.
Wat betreft mijn familie, de eerste generatie en hun heimwee: Deze verwijst niet naar het politieke systeem of de onderdrukking, maar naar hun eigen jeugd, het landschap en de geborgenheid van de Indo-gemeenschap.
Het is te kort door de bocht om de eerste generatie Indo-Europeanen/Euraziaten (Indo’s als container begrip ) collectief als Onderdrukkers weg te zetten. Deze zaten klem tussen de rangen en standen van de koloniale maatschappij. Indo’s waren vaak zelf de dupe van de rassenscheiding/Apartheid, maar probeerden binnen dat onrechtvaardige systeem simpelweg een bestaan op te bouwen. Ze wisten schijnbaar niet beter dan dat dit de witte orde der dingen was, of hadden niet de beschikking over sociale vaardigheden de situatie ingrijpend te veranderen. Dat maakt hen echter eerder tragische figuren dan moedwillige ‘Hufters’.
Indië was juridisch een onrechtvaardig systeem, maar voor Indo’s was het ook ‘Thuis’. We moeten de foto’s en de reünies niet weggooien, maar ze met nieuwe ogen bekijken: met erkenning van het leed: de trauma’s van de Japanse bezetting, van de bloedige gebeurtenissen tijdens de Indonesische Revolusi(Bersiap) en de migratie naar het beloofde Vaderland, zonder de liefde voor het Moederland Indie/Indonesie te verliezen.
Het één sluit het ander niet uit.
Nooit heb ik (zowel op de lagere Europese school met de bijbel) in Bandoeng en later op de katholieke lagere school en vervolgonderwijs op het meisjeslyceum in Haarlem echt diepzinnig onderwijs gehad over ons koloniaal verleden. Van mijn ouders kreeg ik wel losse verhalen te horen, maar de bersiapperiode werd door hen verzwegen. Daarom bewoog ik mij in Bandoeng elke dag argeloos langs de rijstvelden op weg naar school en daarna weer van school naar huis, af en toe nieuwsgierig stilstaand bij een straatventer of straatkapper. Er was niets verboden op school, maar ons koloniaal verleden … dat bestond gewoon niet of summier in het lesrooster. Wel slaagde ik later voor mijn eindexamen met een 9 voor geschiedenis over de Tweede Wereldoorlog in … Europa.
Ik zat net naar dat Krontjong Orchest Eurasia te kijken en te luisteren , de opname dateert van 1935 .En wat speelden ze ? Durf het haast niet te zeggen , dat orkest Eurasia speelde “” Lief Indie “” Ze speelden “”Lief Indie “” terwijl die Inlanders vertrapt en vernederd werden ( volgens Gerard ) en volgens Pak P is het allemaal waar .Heb die plaat met daarop “” Lief Indie “” maar het raam uit geflikkerd .
Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd om antwoord te geven op zijn vraag ‘wie van zijn of haar ouders hebben een actieve herinnering aan WOII? Aangezien mijn vader oud-KNIL militair geweest was en met de nodige trauma’s rondliep, dacht ik – en dit was rond 4/5 mei – die vraag gewoonweg te kunnen beantwoorden.
Echter niet vermoedend dat voor hem alleen WOII in Nederland / Europa daarin meespeelde. Hij werd boos toen ik het had over mijn vader die in een WOII in Zuid-Oost Azië als krijgsgevangene aan de Birmaspoorweg gewerkt had en daarna nog in de Bersiap / Onafhankelijkheidsoorlog als KNIL-militair werd ingezet en toen Nederland de oorlog verloren had, huiswaarts keerde.
Het enige waar hij weet van gehad moet hebben, waren de Politionele Acties en Zuiveringsoperaties die hij verwerpelijk vond; hij beschouwde waarschijnlijk de KNIL-soldaten en oorlogsvrijwilligers door toedoen van Hueting en De Jong meer als een soort oorlogsmisdadigers.
Mijn vader deed ervaringen op met de overheid, die hem door een sterk ontmoedigingsbeleid in de jaren vijftig meer beschouwde als een ‘Ongewenst Nederlander’.
Waar ik toen al niet van hield, is dat men in het basisonderwijs en middelbaar onderwijs hier total geen aandacht aanschonk. Dit had tot gevolg dat ik het tot mijn vijftigste levensjaar nooit meer gehad heb over mijn vader, het KNIL en de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië.
Gelukkig dat ik op basisscholen, middelbare scholen gastlessen en aan volwassenen lezingen omtrent onze koloniale geschiedenis kan aanbieden.
leonalgra schreef 7 januari 2026 om 13:40: “Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd ……”.
Dank voor uw toelichting. Helder.
In mijn tijd – ik zal in de 4de klas lagere school in 1948 ongeveer 10 zijn geweest – stelden (hoofd)onderwijzers zulke vragen niet. Als die vraag toen aan ons werd gesteld, dan hadden we wazig voor ons uitgekeken en geen mond open gedaan. Andere tijden …..
Overigens: Mijn papa had 3,5 jaar als krijgsgevangene aan de Birma-spoorweg meegebouwd. Die had daarna best wel een actieve heinnering aan WO II en dat hadden wij – 4 van zijn kinderen – heel goed gemerkt, al beseften wij toen niet waar zijn driftbuien en contrôlezucht vandaan kwamen.
Toen ik antwoordde dat mijn opa ‘fout’ was in de oorlog, zweeg de meester.
@Gerard;’fout was etc.’- Bij de 4 mei herdenkingen worden de slachtoffers herdacht en waren de Duitsers de daders! Bij de 15 aug.Indië herdenking waren Japanners de daders. Als ook de slachtoffers van daarna worden herdacht…. waren wij de daders! Bij die zgn.politionele acties vielen meer dan 200.000(!) Indonesische doden. Bij ons ca.6000.- Ca.4000.000(!) Indonesische gezinnen verloren, door de verbrande kampongs/dessa’s, huis en haard. En werden tot de bedelstaf gedreven. Zie de video; Indië in oorlog!
ronmertens schreef 24 januari 2026 om 21:36 onder meer: ‘Bij die zgn.politionele acties vielen meer dan 200.000(!) Indonesische doden’.
Schrijf ook eens met compassie een stukkie over Mr. Dr. Christiaan Soumokil, 1ste president van de RMS, die dapper zijn dood inging, lafhartig vermoord door uw vrienden die onafhankelijkheid wilden en kregen, maar anderen de zelfbeschikking niet gunden.
@PierredelaCroix; ‘1e.president etc.’- En daardoor wederom een bloedige periode deed ontstaan. Opgefokt door Ned./ van Mook federale politiek: als tegenwicht van de republiek/eenheidsstaat Waarom/waarvoor een RMS?- In okt.1928 hielden de Inlandse jongeren uit de gehele archipel; Jong Java, Jong Menado, ook Jong Ambon(!) een congres; satu tanah, satu bangsa, satu behassa: Indonesia raja! Eén land, één volk, één taal; groot Indonesië!- Indonesia is nu de 3e economische tijger van ZO Azië!!
ronmertens schreef 28 januari 2026 om 10:26 onder meer:
“Waarom/waarvoor een RMS?”
Waarom/waarvoor het Volkerenrecht en het Zelfbeschikkingsrecht van volkeren?????
Geldt dat alleen voor uw vriendjes van Maleischen bloede en niet voor Molukkers en Papoea’s, duidelijk van Melanesische signatuur?
Koloniale beeldvorming in de klas
Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, vooral doordat mijn vader als oud-KNIL-militair tussen 1938-1950 ingezet werd om onze kolonie te behouden.
In de coronatijd – zo’n 50 jaar later – doorbrak ik het stilzwijgen hieromtrent en ging dichten en schrijven. Door mijn lidmaatschap als zanger van het Leids Zeemanskoor Rumor di Mare, dat ook VOC-liederen zong, besloot ik na enkele dichtbundels een heus geschiedenisboek “Vergeten verbinding. De Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië” via Uitgeverij Palmslag uit te brengen. Zowel mijn vader als KNIL-militair, als ook mijn peetoom /SVD-priester belandden in 1938 in het voormalig Nederlands-Indië. De laatste persoon ontmoette Bung Karno in ballingschap op Ende (FLORES) en raakte met hem bevriend. Vanuit deze vriendschap is een waardevol document ontstaan dat nog altijd waarde heeft voor het huidige Indonesië.
In een tweede boek “Verborgen kracht”, een autobiografisch verhaal dat in het jaar 2026 verschijnt, besteed ik daar verder aandacht aan.
Niet alleen schrijven zorgt voor kennisoverdracht, maar ook als gastdocent bij Stichting Gastdocenten WOII verzorg ik gastlessen en lezingen over ons koloniale / oorlogsverleden.
http://www.leonalgra.nl
leonalgra schreef 5 januari 2026 om 15:21: “Koloniale beeldvorming in de klas
Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, …..”.
Adoeh …. 4de klas lagere school (ik neem aan ouderwetse klasse indeling, thans “groep 6”). Jongetjes en meisjes van, pak’m beet, een jaar of 10. Ik moet in die klas ook van die leeftijd zijn geweest. School met den Bijbel in Semarang, op Java. Wij jongetjes dachten aan vliegeren, knikkeren, vechten, katapullen, manga’s stelen, pantjing in de kali en andere avonturen. Ons koloniale verleden was – nogmaals op die leeftijd van rond 10 jaar – geen topic. Wisten wij veel. Wij zaten er, in mijn geval 10 jaar oud in 1948, midden in dat verleden dat nog toekomst moest worden. Wij beseften het niet.
Het bovenstaande allemaal daar gelaten, welke 10 jarige 4de klasser, in Nederland of Indië, wilde per se over ons koloniale verleden spreken?
MeneerAlgra, wat waren als ongeveer 10-jarige uw drijfveren in die 4de klas lagere school, zo sterk dat u werd verboden over ons koloniale verleden te praten?
Just curiosity.
@PierreHdelaCroix; ‘ons koloniaal verleden etc.’- Toen ik, febr.1950 als 13 jarige hier op de lagere school zat, moest ik vele verhalen over de honger winter, England vaarders etc. aanhoren.
Toen ik hen over de bersiap periode vertelde, repliceerde mijn klasgenoot; ‘wat had je dan verwacht na 3 eeuwen bezetting ….!’
onmertens schreef 21 januari 2026 om 10:26: “PierreHd”elaCroix; ‘ons koloniaal verleden etc.’- Toen ik, febr.1950 als 13 jarige ….. “.
Dat die klasgenoot van u – ik neem aan ook ongeveer 13 – niet beter wist kan ik mij voorstellen. Wat wist ik en geloofde ik en debiteerde ik als wijsheid toen ik 13 was ….?
Maar dat u nu als hoogbejaarde ook het zelfde gelooft en debiteert als TOEN die 13-jarige klasgenoot van u, nl. de bezetting van de HELE Indische archipel gedurende 300 jaar (3 eeuwen), vind ik betreurenswaardig.
Het zal wel in uw kraam te pas komen, maar met de wijsheid die u in uw vele achterliggende jaren moet hebben verworven, zou u toch niet mogen meegaan in die geschiedvervalsing.
Of denkt u dat de lezertjes van I4E zó tolol zijn dat ze in het weetje van die 13-jarige ex klasgenoot van u trappen?
Whom do you think you are kidding Mr. Mertens?
@PierreHdelaCroix; ‘geschiedvervalsing etc.’- Bezetting was toen actueel! Onthuts was ik door zijn antwoord. Waren wij dan toen maar kolonisten(!) in Indië? Opvallend is het, dat alle Westerse landen koloniën hadden en de bij ons vijandige landen over bezettingen werd gesproken! -In 1922(!) werd in onze Nederlandse grondwet de naam koloniën gewijzigd in Overzeese gebiedsdelen! Dus het gebied werd gewoon geannexeerd/toegeëigend! Ik heb er nog een postzegel album van over gehouden. Over geschiedvervalsing gesproken!
ronmertens schreef 24 januari 2026 om 21:17 onder meer: “Dus het gebied werd gewoon geannexeerd/toegeëigend! Ik heb er nog een postzegel album van over gehouden. Over geschiedvervalsing gesproken!”.
Geschiedvervalsing is het aan de lezertjes van I4E en de rest van de wereld verkondigen, dat Nederland de Indische archipel 300 (driehonderd) jaar lang heeft bezet.
Het in onze (Nederlandse) grondwet begrip “koloniën” wijzigen in “overzeese gebiedsdelen” voor het zelfde beestje is GEEN geschiedvervalsing. Hooguit “naamsverandering”.
@PierredelaCroix; ‘naamsverandering etc.’- Dus kolonie= vestiging in den vreemde is hetzelfde als bezetting? Kolonisten hetzelfde als bezetters? – Over begrijpend lezen gesproken!
ronmertens schreef 26 januari 2026 om 22:37 onder meer: ” Over begrijpend lezen gesproken!”
Of over onbegrijpelijk redeneren geschreven ….