In de derde oosterlijke Sporen van Slavernij podcast spreken podcastmaakster Dolores Leeuwin en secretaris van de IGV Maarten Fornerod met Reza Kartosen-Wong.
Reza: vaderszijde Indonesisch
moederszijde Indiaas en Indisch.
Indische lijn gaat terug naar Helena Adams, geboren ca 1755 en vermoedelijk Mardijker.
Foto: IGV
...................
Thomson
Nassauschool Soerabaja
Depok
Wie is deze familie
Wolff
Tankbataljon Bandoeng 1939
Is de bruid Günther?
Wilde en Waldeck
Brouwer en Hagen
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXX
Kerst 1930 a/b Baloeroan naar Indië
Bertha Lammerts van Bueren-de Wit
XXXXXXXXXX zwieten 214
Bisch
Detachement Verbruiksmagazijn,
Hollandia
Indisch4ever 
Hoogst waarschijnlijk is bovenstaande reactie onder het verkeerde topic verzeild geraakt , maar dat gebeurd vaker bij stuurlui aan wal.
Weer een humoristisch verhaal, maar wel goed verzonnen. Op mijn school werd geleerd wat de oorsprong is van de uitdrukking “de beste stuurlui staan aan wal”. Een en ander wordt bevestigd door het niet-onbescheiden tijdschrift Onze Taal. https://onzetaal.nl/taalloket
Daarentegen wordt op een zeevaartschool een creatieve draai aan de uitdrukking gegeven, ter meerdere eer en glorie van stuurlui, die de boot missen bij de Koninklijke Marine. Is dat weer een vorm van anti-intellectualisme?
Er bestaat een duidelijk verschil tussen anti-intellectualisme (het concept) en de anti-intellectueel (de persoon). Dat zijn twee zaken, die met elkaar worden verward, zegt iemand die al meer dan 36 jaar uit Nederland is gemigreerd.
Om het in het kort samen te vatten : Een orang campur ( gemengd persoon ) had het voor elkaar gekregen om het volk van zijn moeder , de bosnegers de vrijheid te laten pakken .Officieel dus ! Hoe zou de geschiedenis er uit gezien hebben , als die orang campurs uit die Aziatische kolonie de kant van hun moeders volk hadden gekozen ? Beslist anders vermoed ik .
De podcast wordt zo ingeleid:
“” Een onverwachte slaafgemaakte voormoeder voor Reza Kartosen-Wong, “”
Het lijkt me niet dat Liena een slavin was.
Helena Adams ook niet.
Heeft de redactie het wel goed begrepen ?
Het lijkt tegenwoordig chique om van een slaaf of slavin af te stammen.
Wijlen mijn lieve vrouw Monica had in een souvenirwinkeltje in San Francisco een koperen plaatje gekocht met “Slaves Quarters” er op gegraveerd. Thuis gekomen lijmde ze het stevig vast aan de keukendeur. Kennelijk om mij iedere dag bij het eten schuldig te laten voelen.
Ha ha ha ze had wel humor uw Monica ! 😂😅🤣””Slaves Quarters “” op de keukendeur ( pintu dapur ) Zoveel zat Monica er niet naast ! Monica had natuurlijk ook een collar om de nek van haar echtgenoot kunnen binden en een zweepje kunnen kopen .Maar daar zal Monica wel te beschaafd voor zijn geweest ! Hoe gaat het trouwens in dat verzorgingstehuis beste Pak P ? Is het een Indisch tehuis ,zoals Rumah Kita ?En de makanan ? Elke dag Boerenkool of patat met ? Wat die slaven betreft In Indie werd een kind geboren uit een Europese vader en een Inlandse moeder tot de Europeanen gerekend .In Suriname was dat anders , een kind geboren uit een slavin werd als slaaf beschouwd ook al was de vader een Europeaan .Behalve als die vader het kind vrijkocht of vrijverklaarde .Boni de grote Marronleider was zo,n voorbeeld .Moeder slavin , vader plantagehouder .Vader wilde niks meer weten van moeder en verbrak de “” verbintenis “‘ Moeder nam de benen om haar zoon in vrijheid op te voeden ,Deze halfbloed ( rot woord ) moeder neger , vader Hollander bond de strijd aan met het koloniale bewind en hij liet dat bewind wankelen ! Boni was slim ,heel slim en hij liet die Hollanders elke keer weer in de val lopen .Uiteindelijk zag dat koloniaal bewind geen andere uitweg om het op een akkoordje te gooien met die Marrons .Zo verkregen die Bosnegers hun vrijheid ,terwijl die stadscreolen tot 1863 moesten wachtten .
Van Reza Kartosen-Wong krijg ik inmiddels een positievere en humanere indruk dan die uit zijn krantenkolommen naar voren kwam.
De genealoog Maarten Fornerod -Indische Genealogische Vereniging, IGV- volgt de vrouwelijke lijn in zijn stamboom. Wat ik van hem begrijp, is dat de voormoeder van Reza Kartozen-Wong genaamd Lina een klassiek voorbeeld is van een Njai: de concubine van een Nederlandse (Europese) militair binnen het Nederlands-Indische systeem. Haar rechtspositie was complex en bevond zich in een grijs gebied tussen die van ‘slavin’ en ‘echtgenote’. Volgens Fornerod waren, afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden en de mate van erkenning door de man, alle posities daartussenin mogelijk. De gegevens over deze voormoeder zijn afkomstig uit de Burgerlijke Stand, die raadpleegbaar is via de archieven van de Mormonen http://www.familysearch.org.
Fornerod geeft bovendien een verhelderende uitleg over het zoeken naar bronnen uit de VOC-tijd. Beschikbare archiefstukken zijn onder andere:
• Overgekomen brieven: handgeschreven maar via OCR tegenwoordig digitaal doorzoekbaar.
• VOC-opvarendenlijsten: alfabetisch gerangschikt.
• VOC-testamenten: opgesteld in Oost-Indië, waarvan kopieën naar Nederland werden gestuurd.
• Generale Land- en Zeemonsterrollen: het volledige personeelsbestand van Oost-Indië, inclusief salarisgegevens.
In het testament van de voorvader van Reza Kartozen-Wong genaamd Walbert Hammer (Nederlands Albertus Hamer) wordt zijn huisvrouw vermeld: de ‘Inlandse burger’ Helena Adams. Deze ‘Inlandse burgers’ waren christenen (vaak katholiek), maar bezaten geen Europese status. Zij waren veelal afkomstig uit India, tot slaaf gemaakt en naar Nederlands Oost-Indië getransporteerd. Bij hun doop kregen zij hoogstwaarschijnlijk de naam van hun doopvader of slaveneigenaar. De status van ‘Inlandse burger’ was een tussenpositie, in zekere zin vergelijkbaar met die van de latere Indo-Europeanen, aldus Fornerod.
Ik heb al eerder vermeld dat een van mijn voormoeders van Banda komt. Op basis daarvan heb ik via het IGV een publicatie aangeschaft waarin de namen van zowel mijn Inlandse voormoeder als mijn Nederlandse voorvader voorkomen. Nu weet ik ook hoe VOC-archieven gericht kunnen worden doorzocht, chapeau Heer Maarten Fornerod.
Genealogie – van den Broek schreef 8 januari 2026 om 10:12: “Ongevraagd advies van ‘de beste stuurlui aan wal’, die de geschiedenis inclusief dominees louter op veronderstellingen baseren, is nutteloos. Dat advies neigt naar een vorm van anti-intellectualisme waar ik mij verre van houd. Ik zoek verder”.
Ach meneer Van den Broek, wat laat u nu weer vanaf uw Olympus op I4E nederdalen. U weet zeker als officier KMR dat bij het afmeren van een (VOC)schip na een lange reis de beste stuurman in een sloep naar wal werd gestuurd om hoogst persoonlijk leiding te geven aan het ingewikkelde proces van het afmeren. Eén verkeerde manoeuvre kon enorme schade toebrengen aan schip en lading. Ervaren kapiteins vertrouwden niet voor niets dat baantje aan hun beste stuurlui toe. Die uitdrukking is dus niet voor niets in ons idioom blijven hangen. Een advies van een stuurman aan wal is dus niet per se “nutteloos”. Men moet er wel voor open staan natuurlijk.
Tja … en dan nog uw geringschattende kijk op advies, gebaseerd op “veronderstellingen”, hypotheses. Weet u wel dat ieder serieus wetenschappelijk onderzoek begint met een hypothese, een veronderstelling?
Dan duikt plotseling ook uw aversie tegen, wat u noemt, “anti-intellectualisme” op. Niet voor de eerste keer. Dat doet mij sterk vermoeden dat u zichzelf als “intellectueel” beschouwt en dat een iegelijk die kritiek op uw schrijfsels heeft, dus “anti-intellectueel” is.
Inderdaad, u waant zich op de Olympus, de berg der goden, en kijkt met groot dédain neer op het domme volkje aan de voet van die goddelijke berg. Nog even en uw ID bij uw volgende posting zal zijn “Zeus-van-den-Broek”…….
Keep dreaming man.