Luisteren bij VPRO:
Ze is een van de meest bekende Nederlandstalige schrijfsters ter wereld. Kartini, heet ze. Ze leefde aan het einde van de 19e eeuw op Java, en streed voor gelijke rechten voor vrouwen. In Indonesië wordt haar geboortedag elk jaar groots gevierd, maar in Nederland is ze weinig bekend.Maar na haar dood, gingen Indonesië, én Nederland, met haar nalatenschap aan de haal. Dat wordt rechtgezet in het nieuwe boek, De mooiste brieven van Kartini. Ingeleid en geselecteerd door historicus Lara Nuberg en journalist Feba Sukmana, beiden te gast.
...................
Indisch4ever 
Meer over Kartini:
https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Kartini
Mijn excuses dat ik niet heb gereageerd op directe vragen maar door de Paasdagen, Kartini Dag en het overlijden van Paus Franciscus was het een hectische tijd. En het onderwerp van vrouwenrechten in Indonesië verdient toch wel een degelijk antwoord. Dit komt nog wel.
@BernadetteS; ‘vrouwen rechten etc.’- Opvallend is het, dat Kartini toen ( ca. 1900!) al bewust was van deze rechten. Gelijktijdig met de strijd van Alette Jacobs in Nederland. Ik herzag de AT 5 tv.doc.Kartini uit 2006 met prachtige zwart/wit film beelden uit die tijd. Inderdaad Kartini een bijzondere intelligente vrouw, die zeker navolgers moet krijgen!
Radio NPO1:
Toch even rap vanuit de auto een reactie op wat er hier gezegd wordt: Ik denk dat het allemaal wat genuanceerder was. De vader van Kartini moest (opnieuw) trouwen om van Districtshoofd naar Regent gepromoveerd te kunnen worden. Zo krijgt men natuurlijk wel een bepaalde kijk op polygamie. Vanaf haar 12e levensjaar moest ze thuis blijven, het was haar ‘geluk’ dat haar opa -ook een Districtshoofd- het Nederlands in de familie stimuleerde en dat ze veel lectuur en literatuur in handen kreeg. Mijn ‘idee’ over haar is dat ze gewoon vanuit haar individuele toestand klaagde over haar persoonlijke situatie. Menselijk natuurlijk maar nu niet echt een reden om iemand een voorvechter te noemen.
Hier ten lande wordt het New Order regime uit de Suharto tijd beschuldigd om haar vrijgevochten houding om te vormen naar een gehoorzaam imago. Tevens is er nogal wat conspiracy theory avant la lettre over de doodsoorzaak; ze was blijkbaar in de dagen na de geboorte in goede gezondheid en men denkt dat de wijn die ze dronk met de (Nederlandse) arts wel eens vergiftigd zou kunnen zijn geweest (door de Nederlanders?).
We zijn nu ruim een eeuw verder na het onverwacht overlijden van Raden Adjeng Kartini. Helaas blijkt, dat een krachtige visionaire persoonlijkheid als Kartini wereldwijd nog steeds nodig is, omdat vrouwenrechten onder druk staan. Het opnemen van haar brieven en archief in het UNESCO wereldregister is terecht, maar ook van belang.
[https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/nieuws/2025/04/brieven-en-archief-voorvechter-vrouwenemancipatie-kartini-unesco-werelderfgoed?fbclid=IwY2xjawJmrmZleHRuA2FlbQIxMAABHqN4gaNERep6IwakayVmJI-exzPneMU4e0lMSK3_0micyiKW2_uPi9ogr4Ln_aem_g5_9ZiFQYJ7QzpvpMg4dDg]
@joansnellen: ‘in het wereldregister etc.’- Echter hoe is het nu met de vrouwen rechten in Indonesia?
Lastig om deze vraag om nu te beantwoorden.
De nieuwe president Prabowo Subianto is nu pas een half jaar aan de macht. Prabowo (de vroegere “slachter van Timor”) heeft tijdens zijn verkiezingsstrijd tactisch geflirt met het streng Islamitische Defenders Front. Dat is een verschil met de vorige president Widowo. Die zag in 2022 kans om -ondanks een lange parlementaire oppositie- toch de “Wet op Gewelddadige seksuele misdrijven” door het parlement te loodsen.
Op papier zien de vrouwenrechten in Indonesië er dus goed uit conform de Indonesische constitutie van 1945, waarbij vrouwen en mannen gelijk voor de wet zijn. Widowo had bovendien in zijn cabinet ook vrouwelijke ministers, denk bv aan de vroegere ambassadeur in Nederland en latere minister van Buitenlandse Zaken, mevr Marsudi Retno. Maar de praktijk laat- mede onder conservatieve islamitische druk- toch een achterstelling zien, waarbij de rol van vrouwen waar mogelijk beperkt wordt tot het huishouden.
@joansnellen; ‘lastig om deze vraag etc.’- Lastig? Religie/geloof , door mannen gedomineerd(!), is oorzaak dat vrouwen gediscrimineerd worden! Trouwens geloof is nl. een doeltreffend manier om een massa in toom te houden; zgn. in naam van God!
Dat klopt helemaal. Mijn grote zorg is echter, en dat bedoel ik met lastig, dat we niet weten wat President Prabowo gaat doen. Gaat hij de huidige wetgeving – net als in de VS- simpelweg opzij schuiven? En dan net in een periode, dat men in Indonesië juist afstand wil nemen van het Islamitische geloof als voorgestaan door Saoedi- Arabië? Het is nog erg onduidelijk
“Gaat hij de huidige wetgeving- net al in de VS- simpleweg opzij schuiven?
Elke nieuwe president in de VS kan per verordering datgene opzijschuiven of veranderen wat per verordering door de vorige president is aangschaft. Hij kan echter niet opzijschuiven wat in de constitutie staat of wat de Supreme court heeft vastgesteld.
De vorige president heeft zich daar echter vaak aan schuldig gemaakt met b.v. vrijstellen van $milarden voor studenten leningen aan de belastingbetaler, enz.
A.Olive
joan snellen van vollenhoven schreef 20 april 2025 om 00:40:
“Lastig om deze vraag om nu te beantwoorden. De nieuwe president Prabowo Subianto is nu pas een half jaar aan de macht. Prabowo (de vroegere “slachter van Timor”)” ……
Tja ….”de vroegere slachter van Timor”. Daarvóór had hij het kunstje al geleerd bij de Papoea’s van voormalig NNG, nu Papua, waar hij militair commandant was en de drommel weet waar hij nog meer dictatoriaal heeft huis gehouden. Een man dus van “bist du nicht willig, so brauch’ ich gewalt”, van wie weinig moraliteit en empathie valt te verwachten.
De prangende hamvraag blijft dan waarom, i.e. om welke van haar kwaliteiten, uitspraken, meningen, idealen een moreel hoogstaande vrouw als Raden Adjeng Kartini door haar volk – of is het alleen het Javaanse? – als heldin wordt vereerd. Een volk dat dus tegelijkertijd, kennelijk zonder veel protest, Prabowo als hoogste leider en roerganger heeft gekozen.
Ik verwacht in ieder geval niet dat Kartini op het erelijstje van Palawans van meneer Prabowo prijkt.
Awaiting the presentation in the Netherlands these coming months Theo StuckenCarp
Interessant die reactie van Joan Snellen Van Vollenhoven ! Ja helemaal in hoofdletters die naam ! Was die Prabowo niet de schoonzoon van Pak Harto ? Nou dan weet je wel uit welke hoek die wind waait ! Die Prabowo is overigens vooral gekozen omdat hij de jeugd paaide met allerlei loze praatjes ! Veel omong omong kosong ! En die jeugd ? ………. die trapten er faliekant in ! Nu zijn ze er achter gekomen dat ze belazerd zijn en gaan demonstreren ! Ja die conservatieve islamitische druk ,dat belooft niks goed voor die Indonesische samenleving ! Weer terug naar de middeleeuwen ! Het enige recht van de vrouw is het aanrecht ! Kom in actie Bernadette ! En niet alleen Bernadette maar alle zelf bewuste Indonesische vrouwen .Stuur die Prabowo / Suharto maar weer terug naar dat varkenskot ,waaruit hij gekropen is ! 😄🤣😅
Dit lied wordt op 21 april in alle Indonesische scholen gezongen:
.
Ik vond het persoonlijk altijd jammer dat ze op een gegeven moment een beetje gelaten werd, men kan het pragmatisch noemen, en koos voor het huwelijk en afzag van een studie. Waarschijnlijk was de druk van de samenleving enorm. En misschien dacht ze wel dat ze zo meer kon bereiken (met o.a. een school)?
@Bernadette S; ‘door duisternis tot licht etc.’- Is de titel van Kartini’s boek 2e druk 1912! Met haar brieven uit 1899 tot 1904! Ten tijde dat in Nederland eveneens nog zowat geen vrouwenrechten bestonden. Zij was haar tijd ver vooruit; wilde zelfs de adatregels; kruipend haar vader benaderen etc. afschaffen!
– Hebben haar denkbeelden in Indonesië ‘tot licht gebracht?’
Haar beroemdheid is ongekend, mijnheer Mertens. Geen enkele vrouw heeft zo’n status in het land als Ibu Kartini.
Een Megawati of Ibu Tien (10%) Soeharto zijn natuurlijk ook wel zeer bekend maar behalve politieke macht en corruptie stonden zij nergens voor. En Dewi Sartika, Cut Nyak Dhien en Rasuna Said hebben eigenlijk misschien wel meer betekend voor de vrouwenrechten. Toch staat Kartini echt op een piëdestal.
Er zijn slechts 14 vrouwen in het kabinet van 104 (vice)ministers van president Prabowo. Desondanks denk ik dat de rijk vs. arm tegenstelling in het land een grotere rol speelt dan gendergelijkheid.
Bernadette S. schreef 16 april 2025 om 14:40: “Haar beroemdheid is ongekend, mijnheer Mertens. Geen enkele vrouw heeft zo’n status in het land als Ibu Kartini”.
Tja …. ik bezit het zelfde boek als de heer Mertens, van 1912, maar alleen 3de druk! Het ging in dat jaar blijkbaar snel.
Het boek is poesaka van mijn moeder, die onderwijzeres op de Kartinischool in Semarang was geweest maar er mee moest ophouden toen zij huwde met mijn papa. Ik heb nog een mooie foto van haar te midden van haar klasje Javaanse meisjes van stand, in sarong en kabaja. Krijg die helaas hier niet afgedrukt.
Jaren geleden het boek begonnen te lezen. Daaruit komt een kind van 2 culturen naar voren, de Javaanse en de Nederlandse. Zij worstelde er mee en voelde zich, naar mijn indruk, veel meer aangetrokken tot laatst genoemde.
Een kort citaatje als voorbeeld, over haar gedwongen isolatie in de kaboepatèn (pag. 3 onderaan): “Een groot geluk was het voor me, dat de lectuur van Hollandsche boeken en de correspondentie met Hollandsche vrienden mij niet ontzegd waren. Deze waren de eenige lichtpunten in dien naren, somberen, tijd. Zij waren mijn álles – zonder die twee zoude ik misschien omgekomen zijn of erger nog dan dat – mijn ziele, mijn geest zouden gestorven zijn”.
De dood kwam veel te vroeg voor haar. Waar zou zij hebben gestaan tijdens de Indonesische opstand na 15 augustus 1945? Zou zij fel nationalistisch en anti Nederlands zijn geworden? Welk oordeel zou zij hebben geveld over haar mede Javanen Soekarno en Soeharto, 1ste en 2de president van het onafhankelijke Indonesia? Zou zij het hebben aangedurfd tegen hen op te staan? Zou zij een federatie met Nederland hebben toegejuicht zoals oorspronkelijk het (Nederlandse) idee was?
Dank zij haar vroege dood heeft zij de grote omwentelingen in haar land niet hoeven mee te maken en kon zij er tot heldin worden verheven. Dat verdient zij in ieder geval.
@Bernadette; ‘ haar beroemdheid etc.’- Echter hoe staat het met de vrouwen rechten NU in Indonesië? Hebben de vrouwen gelijke rechten als de man? Pas in 1991(!) ondertekende Nederland met 189 andere landen de vrouwen rechten: in politieke, economische, sociale culturele en burger zaken!- En wat/welke zijn de oorzaken van ; geen gelijke rechten?