12 Responses to Hoe anders is de herinnering aan mei ’45 

1. Boeroeng schreef:

   7 mei 2019 om 19:17

   Dan ontvangen Nico en Tinus een brief van thuis.
   Ik neem aan dat hun zus Fietje de  schrijver was.
   Hij las dat zijn vader er niet meer was . Dat broer Hendrik niet geïnterneerd was, maar 2 kinderen verloor. Hij las dat broer Piet aan het sterfbed van zijn vader was in jappenkamp Ambarawa en nu heel erg ziek met tbc verzorgd wordt door zijn tante Trien ( zie deze foto, jongste kind)
   Hij vreest zijn vrouw te ontmoeten… hun huwelijk was al vastgelopen in maart 1942

   A.P.O. 711 Repl. no 191 25 Oct ’45
   2th Platoon tent 2D
   Inter Island
   Manilla

   Lieve Moeder enz.

   Hallo, hier ben ik weer. De avond van 23 Oct toen ik de 1e brief van U ontving, was ik te beroerd om uitvoerig te schrijven. Thans gaat het beter. Ja, ik kan allerlei beroerdigheden neerpennen, maar alles is weer achter me verbrand en thans moeten we aan de toekomst denken.
   Hoe die voor me is, God weet het, ik niet. Momenteel is mij alles duister.
   Allerlei plannen heb ik in mijn hoofd. Of ze uitvoerbaar zijn ?
   Ach, ik zal maar eerst wachten tot ik thuis ben.
   Zal mij daar mijn vrouw me verwelkomen ? Ik vrees ervoor !
   Henri is er nog en U, lieve moeder. Ja, tot zoo lang maar. Geduld.
   de brieven vanuit Japan en Manilla heb ik aan ons oud adres doorgestuurd, omdat ik niet beter wist.
   Thans hebben we contact. Alleen met Chris nog niet. Ik hoop dat de Heer hem gespaard heeft.

   Ik heb vele mitraillementen en bombardementen meegemaakt.
   Ons kamp had wel de bijzondere bescherming gehad van den Heer en ik hoop dat hij mij de weg moge ingeven die ik gaan moet.
   Tinus zal U ook een brief schrijven. Hij is hier ingeschreven als burger v/d M.L. en heeft
   ook veel meegemaakt en aan den dood ontsnapt (Atomic Bom).
   Tokio is helemaal plat, één verbrande vlakte. Manilla is ook zwaar geteisterd.
   De dooden liggen nog onder de puinhoopen.
   Ons kamp is eenige kilometers groot, ruim 7000 Hollanders liggen hier en vele duizenden andere geallieerde vrienden, zelfs een vijftig Javanen. Ze vormen hier de z.g. Anti-Soekarnobrigade.
   Ik heb hier oude klasgenooten ontmoet. Jan Boon – Broers – Teucks – Ginus – Jul Schekkerling. Verder eenige jongeren n.m. Trouvat – Davies – Frits Rumpt – Brouwer Herandam – Freeth van Gaoeng. e.a.
   Theo Schreuder is ook hier .

   Zielig ja, voor Hendrik. Moed houden Henk en Piet : flink eten hoor.
   De groeten aan Trien, heel lief van haar om de verzorging op zich te nemen.
   En U, Ma, Fietje, Annie en Marie, flink eten hoor en geen piekerans.
   Henri, ja, zorgt Betsy wel goed voor hem ? Ik hoop van ganscher harte dat het zoo is.
   Helemaal gelooven doe ik dat niet Enfijn, soedah la afwachten.
   Doe beiden maar de groeten en een extra zoentje voor mijn lieve jongen.
   En Alex, An geef hem ook maar een zoentje van zijn Oom en de groeten aan Joop en jijzelf ook een ferme kus.
   Wat ben ik zoenlustig geworden. Ik zal maar ophouden anders krijg ik nog een blaar op mijn lippen.
   Ja, ik heb nog heel wat te schrijven en te vertellen. Bewaren maar voor later bij thuiskomst, hoe zal dat zijn ?
   Vol verwachting klopt mijn hart, wie de zoen krijgt is een schat. Alweer ?

   Tot zoover maar.
   De groeten en gekust, Alweer ! aan allen in huize ?, huize te Bd. en huize Betsy.
   So long, Nico

   Soldaat Stb.no. 83303
   1e Bat: 3e Comp Sectie 4
   v/d/ Infanterie

   Beantwoorden
2. Boeroeng schreef:

   6 mei 2019 om 16:04

   
   Nico Evers 1903-1975

   Brief nr 3 van oom Nico.
   Bijna neutraal meldt hij de ontmoeting met zijn jongste broer Tinus, 12 jaar jonger. Ik denk dat er zeer zeker blijdschap en emoties waren tussen de beide broers.
   Het zou kunnen dat hij folksbackhome wilde vertellen dat Tinus ok en niet beschadigd was met de zin: ‘‘hij is nog altijd dezelfde’
   Chris is zijn broer die geïnterneerd werd in een burgerkamp te Java. Dat kon hij niet weten.
   Joop is de man van zijn jongste zus. Maar hij was niet op Java. Op dat moment was hij te Singapore. Bevrijd door de Britten.
   Nog steeds wist Nico eind september 1945 niet hoe het met zijn familie ging. Leefden ze nog wel? Kwamen zijn brieven wel aan ?

   Inter Island Brief no 3 21 Sep ’45
   bij Manilla
   Dutch camp APO 501
   694 – 112

   Lieve Ouders, Zoon enz.
   Heden middag is Tinus in ons kamp aangekomen. Hij had mijn naam op de lijst in de cantine gelezen en had mij toen opgezocht. Hij is nog altijd dezelfde.
   Verder is hier nog Baert, de man van Emmy Davies – Davies- Richard uit Gaoeng. Heijne van de S.S.

   Rademaker, een zoon van Rademaker van de P.T.T uit Padang.
   Theo Schreuder, een broer van Leentje Brard.
   In de lijst van krijgsgevangenen komt voor dat Joop op Java zit.
   Van Chris niets bekend, althans hier niet.
   De H.Mis wordt hier gelezen door pastoor Cools.

   Tot zover
   Nico.

   Beantwoorden
3. Jan A. Somers schreef:

   5 mei 2019 om 17:15

   Mijn moeder, pas bevrijd uit een Indonesisch ‘beschermingskamp’, aan mijn vader in Singapore: Via Comité International de la Croix Rouge Geneve (Suisse) Delégation JAVA:
   Zus and I are very well, hope to be soon together again. Do you know something about boys? God bless you. Mama and Zus. 1-6-1946.

   Beantwoorden
4. Boeroeng schreef:

   5 mei 2019 om 12:44

   Vervolg… de brief van oom Nico op 17 september 1945 vanuit Manilla

   A.P.O. 501 Brief no. 2

   Inter Island 17 september 1945,
   Manilla

   Lieve ouders, Henri etc.
   Wegens het slechte weer zijn we eenige dagen in Okinawa gebleven.
   Op 13 Sep ‘s-ochtends om 6 uur ben ik per bomber B-24 overgevlogen naar een vliegveld op het eiland Luzon en van daar per trein naar Manilla en ondergebracht in het Dutch Camp “Inter Island”. + 30 km van Manilla. Ik kwam hier aan om 1 uur i/d ochtend van 14 September.
   Van hieruit heb ik een telegram gezonden en een brief gepost.
   In dit kamp werden wij gekleed in de uniform v/d Amerikaansche Army in afwachting van doorzending naar Java.
   Wij worden hier goed gevoed daar wij als bezettingstroepen naar Java zullen gaan en de zaak overnemen v/d Engelschen. Ben hier ook ingeschreven in de Burgerlijke stand en bij de Dienstplicht.
   Van de Ned. Ind. Handelsbank een voorschot gekregen van 50 Peso’s.
   Manilla is voor ongeveer 3/4 plat en langs de wegen in de omgeving liggen Japansche afgeschoten vliegtuigen, verbrande treinen en graven van gesneuvelden.
   Als bezetting voor Japan worden Filippino’s en Chineeschen gebruikt.
   Iederen middag lezing over de nieuwe indeeling van de Regeering in Indië (het klinkt allemaal zoo vreemd voor ons, net alsof we 3 1/2 jaar geslapen hebben) en daarna het nieuws per film aanschouwelijk, zelfs over Borneo, de inval en overname en capitulatie van Japan.
   Alles gaat razendsnel volgens Amerikaansch systeem, geen toeans besar meer (eenheid en broederschap)
   het klinkt zoo vreemd. Enfijn, afwachten maar.
   De man van Emmy Davies (Bart) hier ontmoet, doe haar en Nettie de groeten van hem. Groetjes en veel liefs Van Uw Zoon en Pappie Nico

   Ik hoop U allen spoedig weer te zien. De schepen zijn onderweg naar Manilla om ons te halen. Zo long

   Beantwoorden
5. Arthur Olive schreef:

   5 mei 2019 om 11:17

   Een neef van mijn moeder, Cody Bisschop, maakte zich zorgen over zijn ouders in Malang waar ze een melkerij hadden en schreef een brief aan mijn oma Stien met de mededeling aan mijn moeder Bea over het overlijden van mijn vader Robin.

   Morotai, 24 October 1945

   Lieve tante Stien en kinderen

   Levend ben ik uit Japan hier gekomen.
   Vier brieven heb ik geschreven naar Paps en Mams maar nog steeds geen antwoord. Slechte postverbinding met Midden-Java denk ik.
   Voor Bea heb ik zeer slecht nieuws.
   Op 24 Dec. te 4.30 namiddag in het jaar 1944 overleed haar Robin ten gevolge van longontsteking en ondervoeding. Het was een zeer zware slag voor mij want in Rob verloor ik een van mijn beste vrienden in het kamp. Vroeger kende ik Rob niet maar in het kamp heb ik hem leren kennen als een uitmuntende kerel. Vrolijk, opgewekt nooit down, in een woord een vent uit een stuk.
   Ik werkte in Japan in de keuken daardoor kon ik hem uit mijn Japanse verstrekkingen geven want ik had ze niet zo nodig. Hij kwam in ons kamp te Mijata Machi (Fukuoka) en zat daar nauwlijks een dag of 14 toen hij ziek werd. Hij heeft in een steenkoolmijn gewerkt en in de tochtige gangen heeft hij de longontsteking opgelopen.
   Hij was reeds zwaar ondervoed. Had door zijn groot, lang lichaam niet genoeg aan het kleine potje. Bleef echter strikt eerlijk. Toen dan de longontsteking kwam was hij vrij vlug weg.
   Ik kon helaas niet mee naar het crematorium om hem te verbranden. Ik heb me echter borg gesteld voor zijn pieteitsvoorwerpen. Die heb ik nu nog bij me. Ik zie nog geen kans om ze veilig aan Bea af te dragen. Dus hou ik ze maar bij me tot de gelegenheid daar is.
   Tante wilt u me inlichten hoe het thuis is met Mams, Pap, Elly en Stenly? Ik weet hier total niets. Hoe is het met jullie?
   Spoedig antwoord verwacht en sterkte toegewenst aan de anderen door
   Cody

   C.D.F. Bisschop
   Cadet vdg 38/KMA
   Morotai L.O.C.
   Molukken

   Leutenant-Kolonel Cody Bisschop was een collega en goeie vriend van Leutenant-Kolonel Jacq Brijl van I4E.
   Later trouwde Cody met Ratu Muda Tina Tekaka, kroonprinses van Laiwui in Celebes.

   Beantwoorden
   • peterflohr schreef:

     5 mei 2019 om 16:22

     In het Dagboek (blz. 101).van Hilfman kamparts en commandant van Fukuoka 9B waar mijn vader ook zat is het overlijden van Robin ook vermeldt:
     “Hedenmiddag om 16:30 u. overleden Robin Olive, landstormsoldaat, algemeen stamboeknr. 97405, kampnr. 526, aan pseumonia crouposa dexter (23 sterfgeval).”
     Bijzonder.
     Dank voor je reactie.

     Beantwoorden
6. Boeroeng schreef:

   4 mei 2019 om 22:34

   De brief van Peter-s vader deed me denken aan een brief van mijn oom Nico.
   Hij wilde zijn familie informeren hoe het met hem ging de laatste jaren, maar hij wilde niet te emotioneel worden. Niet voor hemzelf , en hij wilde ook niet de familie al te veel laten schrikken.
   Daarom bleef hij afstandelijk schrijven ?

   Hij schreef deze brief naar zijn ouders huis te Bandoeng. Maar daar woonden zij al niet meer .
   Zijn vader was overleden in het kamp. Zijn zoon, moeder, zusters en neefje waren begin september uit kamp Tjideng vertrokken en gingen naar zijn broer te Meester Cornelis.
   Hij woonde nog op het adres uit 1942.
   De brief kwam niet aan, maar ik dacht dat het Rode Kruis die even in bewaring hield en toen wat later aan de familie gaf.

   De Amerikanen hadden hem naar Okinawa gebracht en eind september ging hij naar Manilla.

   Okinawa 10 Sep ’45
   p.o.w. camp B-area

   Lieve Ouders, Zoon, etc.

   Na op den 18 October ’42 naar Batavia te zijn opgezonden ter doorzending naar elders, ben ik op 9 Februari ’43 naar Singapore vertrokkene en daar aangekomen na een reis van 7 dagen en ondergebracht in het voormalige 18e Div.kampement Chanhi in tenten.
   Hier werd ik aangesteld als doodgraver op het geallieerd kerkhof.
   Ruim 1000 hollanders hebben hier in tenten geleefd tot het vertrek naar Japan op 25 april 1943 per transportschip.
   Wij kwamen in Motje -Japan- aan op 22 Mei ’43 met 32 zieken en 2 dooden aan boord.
   Van hier per trein vervoerd naar de kopermijn te Hitachi, waar wij op 27 Mei ’43 in de middag aankwamen en hier te werk gesteld.
   Het 1e luchtalarm was op 19 september 1944, eerst met tusschenpoozen van + 10 dagen, daarna 5 om snel op te loopen tot 2 á 3 maal per dag en vanaf Maart ’45 hele dagen achtereen.
   De eerste Amerikaansche vliegtuigen die over ons heen vlogen was op 5 Mei ’45 en op 26 Mei ’45 was het een zonsverduistering door branden in het 15 km verder gelegen kampement en vliegveld van het 37e Regiment te Mitoh.
   Op 29 Mei ’45 werd dit herhaald en viel er zelfs een fijne aschregen.
   Op 10 Juni ’45 veschenen voor het eerst de B-29 bombers geflankeerd door jagers.
   Er vielen bomsalvo’s op de fabrieken langs de kust. Onder ons geen slachtoffers.
   Iederen dag zagen we nu vliegtuigen passeeren die hun bommen in de omgeving uitwierpen.
   Op 17 Juli ’45 vlogen Amerikaansche jagers zeer laag over ons heen en mitrailleerden de fabriek.
   Dit scheen een waarschuwing te zijn want om + 1 uur op 18 Juli ’45 verschenen duikbombers en gooiden bommen van 50 kilo omlaag en mitrailleerden de omgeving.
   We kregen scherven in de barak doch niemand werd geraakt.
   Dien nacht werden we opgeschrikt door zwaar kanongebulder.
   We werden door oorlogsschepen bestookt, dit duurde + 1 uur.
   Op 20 Juli ’45 werden we om + 11 uur ‘s-nachts uit de barakken gejaagd, we werden met brandbommen bestookt en de brand duurde tot in den ochtend. De fabrieken en de stad ging in vlammen op.
   We kregen opruimingswerkzaamheden en op 16 Aug ’45 moest er iets gebeurd zijn, want er verschenen geen vliegtuigen en we gingen niet meer naar het werk. Den dag daarop werd ons bekend gemaakt dat er onderhandelingen geopend waren en er een wapenstilstand was.
   Op 27 Aug ’45 verschenen vliegtuigen. Amerikanen scheerden heel laag over ons heen en tracteerden ons op snoepgoed, sigaretten en lectuur dat ze uitwierpen per parachute.
   Op 29 Aug ’45 wierp een B-29 groote vaten aan parachuttes uit dat voeding en kleeding bevatte. Voedsel voor 5 dagen. Daarna werden we iederen dag gecontroleerd door jagers die ons lecturen toewierpen.
   Op 2 Sep ’45 aanschouwden we een luchtparade van + 5 à 600 B-29-ers (geweldig)

   wordt vervolgd

   Beantwoorden
   • peterflohr schreef:

     4 mei 2019 om 22:46

     Om stil van te worden. Wat een triest verhaal Boeroeng. Dank voor het delen ervan.

     Beantwoorden
   • Hans Boers schreef:

     5 mei 2019 om 10:16

     Triest triest triest en intriest al die herinneringen. Morgen staat voor de deur en hopelijk dat nooit meer zoiets gebeurt waar dan ook…. met helaas een opmerking: waar mensen zijn zullen dergelijke toestanden altijd voorkomen, om welke reden dan ook… Dank je wel B. voor plaatsen.

     Beantwoorden
7. Noor schreef:

   3 mei 2019 om 14:10

   Ik heb vele van deze briefjes gelezen in de loop van de jaren. Briefjes vol leed en verlangen, die soms wel en meestal niet aankwamen. Nooit heb ik daar echt een verdrietig gevoel over gehad, het waren slechts feiten die mensen in de oorlog overkwamen. Ik vond het wel ingrijpend om te lezen, al die jaren proberen om je geliefden via een velletje papier je gevoelens over te brengen, om ze te laten weten dat je nog leeft, vraag niet hoe. Bedankt Peter voor het delen van deze brief.
   Dit jaar is het anders. Sinds ik vorig jaar het verhaal van mijn vader op schrift heb gesteld is er een ander deurtje in mijn hersens open gegaan. En bij het lezen van het briefje van de vader van Peter Flohr schoten me daarnet nare beelden door mijn hoofd. Hoeveel krijgsgevangenen hebben geprobeerd briefjes te smokkelen naar hun familie. Hoe moest dat wanneer je op afgelegen eilandjes in kampen zat, met wrede bewakers om je heen die de hele dag niets anders deden dan je aan te sporen harder te werken, nog harder, nog meer slagen. Zo ging dat op eilandjes in de Molukken. Is er vanuit zo’n eilandje ooit een briefje aangekomen? Wie zou dat kunnen vertellen?
   Wanhoop en verlangen spreekt nog uit deze brief, ook al was Peters vader al bevrijd. Maar die onzekerheid over de toekomst… En aan wie is dit briefje meegegeven, omdat hij sprak van een adres in San Francisco. Een Amerikaanse bevrijder?
   Ik heb de oorlog nooit bewust meegemaakt, de Bersiap, weet ik iets meer van, maar de dodenherdenking van dit jaar zal ik anders ervaren dan voorgaande jaren, omdat langzamerhand de volledige lading van het begrip ‘oorlog’ pas tot me door is gaan dringen.
   Al die kleine momenten in de jaren van overleven waarin je eventjes op papier een gesprek kon hebben met je geliefden, eventjes uit je leed stappen en getroost worden door alleen al de gedachte dat ze straks je woorden zal lezen…
   Goed bewaren deze brief. Ik wilde dat ik er eentje had.

   Beantwoorden
   • Jan A. Somers schreef:

     3 mei 2019 om 16:14

     En wat te denken van een brief aan je geliefde die naderhand blijkt al in gevangenschap te zijn overleden? Ik heb er zo twee van in mijn familie. Wat dat betreft vond ik het werk van het Rode Kruis zo geweldig. In Soerabaja werden de lijsten met gevonden gevangenen en hun adres dagelijks ververst. Ik moest er toch al elke dag heen, en dan speurde ik die aanvullingen door, op zoek naar bekende namen. Die gaf ik dan door, wat een vreugde kwam ik dan tegen! Toen ik met de evacuatie was aangekomen in kamp Struiswijk in Batavia, was het eerste wat ik deed een telegram sturen naar mijn vader. Op zijn adres dat ik uit die Rode Kruislijsten had gevist. Meteen een telegram terug. Geweldig! Je had elkaar gevonden. Hij had intussen het adres van mijn broer ook gevonden. Alleen mijn moeder en zus waren nog zoek. Als ‘goede doelen’hebben we alleen maar het Rode Kruis en het Leger des Heils.

     Beantwoorden
   • peterflohr schreef:

     4 mei 2019 om 22:52

     Ja Noor, mijn vader heeft meerdere pogingen gedaan om in contact te komen met mijn moeder. Brieven met steeds weer dezelfde inhoud. De brieven liepen via de Amerikaanse strijdkrachten, zijn bevrijders in Japan. Vandaar als afzender San Francisco. In werkelijkheid denk ik dat dat ook het postadres was van het oorlogsschip Renville waarmee hij vanuit Japan weer terugkeerde naar een (voorlopig) vrije wereld.
     Hij ging tijdens zijn krijgsgevangenschap in gesprek via zijn dagboekje wat hij bijhield. Later heeft hij dat dagboekje met mijn moeder kunnen delen.
     Bedankt voor je reactie Noor.

     Beantwoorden