Indisch zwijgen

Geplaatst op 20 september 2014 door Boeroeng

Indisch zwijgen juni 30, 2014
Waarom heerst er een taboe op het Indische verleden? Waarom kan de generatie die rond 1945 en 1965 uit Indonesië is geëmigreerd moeilijk praten over hun verleden? Mijn grootouders hebben ook nooit gesproken over hun verleden in Indonesië, daardoor weet ik weinig van mijn Indische komaf. Wat heeft zich allemaal afgespeeld in de tijd van mijn grootouders? De zoektocht naar de geschiedenis van mijn familie bracht mij in aanraking met deze verzwegen geschiedenis. De Indische geschiedenis kwam duidelijk naar voren in het verhaal van de opa van mijn vriendin Max, over zijn oorlogservaringen uit Nederlands-Indië. Dit liet hij achter voor zijn kinderen en kleinkinderen. clemens jonas .

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

16 Responses to Indisch zwijgen

RLMertens schreef:

28 september 2014 om 22:01

Indisch zwijgen is mi.voornamelijk zwijgen over de raciale verhoudingen in die maatschappij.Over discriminatie, over ontkenning van afkomst, over pijnlijke gebeurtenissen etc. voorbeelden;
– ‘mijn vader had een goede functie nl. landmeter. Maar als de zijn baas, de ingenieur op bezoek kwam, moest mijn Javaanse oma altijd in het paviljoen verblijven’
– zelden ziet men een trouwfoto met de inlandse oma of moeder erbij. Bij de trouw- familie- foto van de zuster van mijn moeder stond mijn Zwitserse opa op de foto, zonder mijn Javaanse oma. Zie ook het familie verhaal op Java Post.
– zelden komen verhalen voor van de inlandse tak van de familie. Ik maakte pas met hen kennis in de Japanse tijd. Zij waren het die ons af en toe (met voedsel) steunden.
– over de ‘politionele oorlog en afloop’ praat men liever helemaal niet meer, sinds het begrip dat ‘alles voor niets is geweest’. Een foute oorlog.
– over aanstaande huwelijken, waarbij de aanstaande echtgenote ter goedkeuring aan de baas wordt voorgesteld,
– raciale (functie) indelingen in de maatschappij bv. op de trams, op schepen, in het leger etc..

Beantwoorden
Surya Atmadja schreef:

22 september 2014 om 09:12

Als buitenstaander val mij op dat het vaak verhalen van Indo families die het goed hebben .
Eigenaar of iemand met een hoge pangkat (functie) van een plantage, bedrijf , wonen in een groot huis met veel bediendes etc .

Beantwoorden
- Pierre de la Croix schreef:
  
  22 september 2014 om 09:57
  
  Ach … ik kom, zeg maar, uit de middenklasse. Niet arm, niet rijk. Brave schoolmeesters en zo.
  
  Maar ik ken, en heb gekend, veel Indo’s uit families met vaders in lagere pangkats. In militaire dienst korporaals-der-eerste- klasse-chauffeur “zonder vooruitzichten” zoals dat heette. Djedarrr-djedorrr sprekers. Ook bij hen vond ik weinig zwijgers, als het er op aankwam, als je belangstelling toonde.
  
  Toegegeven, laatstgenoemde categorie zal weinig op schrift hebben nagelaten. Maar ik heb vaker verzucht dat ik met een bandrecorder had moeten rondgaan om hun verhalen vast te leggen, natuurlijker en smakelijker dan die van duizend Tante Lien’s en Ricky Risolesen bij elkaar.
  
  Pak Pierre
  
  Beantwoorden
  - Surya Atmadja schreef:
    
    22 september 2014 om 10:37
    
    Pierre de la Croix zegt:
    22 september 2014 om 09:57
    1.vaders in lagere pangkats. In militaire dienst korporaals-der-eerste- klasse-chauffeur “zonder vooruitzichten” zoals dat heette. Djedarrr-djedorrr sprekers.
    
    2. Ook bij hen vond ik weinig zwijgers, als het er op aankwam, als je belangstelling toonde.
    ———————————————————————————————————
    1.Bij de “oude”Indo’s zijn pangkat altijd belangrijk.
    Die heb ik veel ontmoet .
    Ook de djedar djedoer sprekers.
    
    2. Ik durf zelf te beweren als saksi van buiten ( berani sumpah) dat ze onderling ( !) veel verhalen vertellen over pan proeher , met hun eigen sobats met (bijna) dezelfde ervaringen .
    Heb in die 6/7 jaren veel (omong kosong) verhalen gehoord van die (toen al ) oudjes.
    
    Maar waarschijnlijk gaan ze niet met hun in Nederland geboren kinderen/ cucu’s praten.
    Hier heb je de generatie gap . Ister een beetje communicatie stoornis.
    Hun ouders en grootouders spreken hebben andere taal en wereld.
    (Ik heb niet over eventuele verhalen over de diensttijd , dat ze in sommige gevallen hun mond dichthouden is menselijk)
    
    Een oud gediende kan de halve woorden van zijn “gelijken” begrijpen .
    Voorbeeld:
    Als Vincent Mahieu een verhaal vertelde over si Pientje ( Josephine- haar deftige naam) met haar jongenskop , mooie zwarte ogen zo groot als djengkol , kan een 2de generatie Indo geboren in Amsterdam West of ergens in een contract pension vaak niet eens weten wat een djengkol is.
    Of waarom de oude Indo’s lachen over de sawahtrappers van hun zelf of vrienden.
    Want dat kennen de 2 de generatie mss ook niet.
    Wat is het verschil van de voeten van Indo’s geboren in Nederland en de voeten van een Indo met sawahtrappers ?
  - Jan A. Somers schreef:
    
    25 september 2014 om 17:00
    
    “Een oud gediende kan de halve woorden van zijn “gelijken” begrijpen .” Mijn eerste baas bij TNO was in Indië/Indonesië hoogleraar geweest. Ik moest van hem kennis gaan maken met een voor mij totaal onbekende persoon. Ter aanmoediging zei mijn baas: hij spreekt ons taaltje.
  - Pierre de la Croix schreef:
    
    25 september 2014 om 22:39
    
    Ik heb eens gelezen dat aan de president van het vrije gedeelte van Nieuw Guinea (het vroegere Australisch N.G.) werd gevraagd wat zijns inziens de belangrijkste bindende factor was voor een volk. Zijn antwoord (de voertaal is/was daar pidgin english): “Wan tok”, oftewel één taal. Daar kon hij wel eens gelijk in hebben, zie het grote voorbeeld België.
    
    En inderdaad, ik had zowel in militaire dienst als later bij de bank een zeker voordeel met de kennis van “ons taaltje”. Bij de bank had, in de tijd dat ik er ongeschoold in een nederige positie begon, de halve directie carrière gemaakt in NOI en dat maakte dat ik bij die helft wel een potje kon breken. Als er werd gecommandeerd of iets geroepen in het Maleis, dan wist ik dat het wel goed zat.
    
    Pak Pierre
  - Lance schreef:
    
    22 september 2014 om 12:15
    
    Dat indisch zwijgen is gelul van de eerste orde.
    Op familiefeestjes , wanneer gelijgestemden bijelkaar zatenn of wanneer jouw houding uitnodigend was, kwamen de verhalen zo maar uit de mond komen rollen.
    De Javaanse/Indonesische cultuur is een verhalencultuur. Opschrijven doen alleen maar Nederlanders.
  - Lance schreef:
    
    22 september 2014 om 12:25
    
    Neem nu die verhalen over goena-goena en bijgeloof.
    Wanneer je er als een schaap bij zat te lachen, dan kan ik mij het heel goed voorstellen dat men zweeg.
    Zo’n iemand denkt, soeda laat maar, hij gelooft het toch niet. Of hij denkt: ‘Hij lacht, hij neemt mij niet serieus”
  - Surya Atmadja schreef:
    
    22 september 2014 om 14:24
    
    Lance zegt:
    22 september 2014 om 12:15
    Dat indisch zwijgen is gelul van de eerste orde.
    —————————————————————————-
    Betoel sekali.
    Hoe kan je tegen de onschuldige kinderen of tjoetjoe’s (Cucu’s) vertellen wat je als vader of opa deed .
    Jacht verhalen van de tjeleng (al dan niet met konde) , en andere kattenkwaad uithalen. Effe de djamboe of de mangga van de buurman plukken , of intip intip of gluren naar badende dorpsschonen.
    
    Ik ken een oude Indo , kon goed vertellen over zijn “diensttijd”.
    Heeft iets te maken met de luchtmacht , vrienden van hem zeggen(met een vette knipoog) dat hij een piloot was.
    Eerlijk gezegd is de kans klein , maar hij kan vertellen hoe de propeller draait en met veel heluid.
    Prot prot prot prot , weng weng weng weng weng , je hoort het al 1000 x , en toch hangt je aan zijn lippen, elke meer met veel improvisaties .
    Uiteraard afgewisseld met , even kopi slurpen, anders wordt het koud, slurp slurp slurp.
    Plus pisang goreng , net maar van de passer(markt) gehaald.
    Lekker dese.
    Zoet en mengkel , jammer zo weinig.
    
    Dus bij dese wordt het verwijt aan de oudjes dat ze hun verhalen niet willen vertellen min of meer doorgeprikt.
  - Boeroeng schreef:
    
    22 september 2014 om 14:40
    
    oja…. het zgn Indisch Zwijgen is een stereotype geworden.
    Het is wel waar en ook niet waar.
    Toch heeft mijn vader veel niet verteld over zijn kampverleden… en ik zou het zelfde gedaan hebben.. Willen vergeten,
  - Pierre de la Croix schreef:
    
    22 september 2014 om 23:15
    
    Boeroeng zegt 22 september 2014 om 14:40 onder meer:
    
    Quote
    
    Zwijgen is een stereotype geworden. Het is wel waar en ook niet waar.
    Toch heeft mijn vader veel niet verteld over zijn kampverleden… en ik zou het zelfde gedaan hebben.. Willen vergeten.
    
    Unquote
    
    Voor wat betreft het laatste: Natuurlijk. Ik kan mij voorstellen dat mensen niet graag over hun oorlogservaringen praatten en vooral niet over de ontberingen en vernederingen die zij als (krijgs)gevangene hebben moeten doorstaan en ondergaan.
    
    Maar het leven in Indië was – gelukkig – meer dan oorlog, bezetting, gevangenschap en bersiap. Over die gelukkiger tijden werd naar hartenlust gepraat.
    
    Wie nieuwsgierig is naar de rot ervaringen kan de stapels boeken en verslagen raadplegen die daarover zijn geschreven.
    
    Pak Pierre
- Lance schreef:
  
  22 september 2014 om 13:06
  
  Generatiekloof was er zeker, ook in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw.
  Dat uitte zich in hoe jij dacht over opvoeding en hoe jij in het leven stond.
  Wanneer je pa van krontjong hield of van indorock en jij van de Beatles of de Stones dat langharig en werkschuw tuig dat niet kon zingen, wis en waarachtig was er een generatiekloof.
  Daarnaast wanneer je pa uit een cultuur kwam die ant-communistisch was en anti- socialistisch en jij komt met het rode boekje van Mao of met Das Kapital van Marx, dan ben jij er zelf bij.
  Verder hoe je houding was tegenover kolonialisme.
  In die jaren 60/70 had de jeugd een anti-koloniale houding van peace en make love not war, en wanneer jij je ouders voor kolonialen ging uitmaken was dat ook niet goed voor de onderlinge verstandhouding
  Maar ook kinderen konden hun ouders opvoeden en/of bijscholen en gelukkig gebeurde dat ook.
  Bij sommigen is dat niet gelukt en dat merk je wel op forums.
  
  Natuurlijk kwamen er veel pochverhalen van gegoede indo’s, maar het is bekend dat veel indo’s niet zo gegoed waren; dus die zwegen maar en hielden hun verhalen binnen eigen intieme kring.
  
  Beantwoorden
  - Jan A. Somers schreef:
    
    22 september 2014 om 17:06
    
    “bekend dat veel indo’s niet zo gegoed waren” Ik dacht de meesten.
P.Lemon schreef:

21 september 2014 om 20:29

Zie:

Literaire middag met Anneloes Timmerije

Eerder had Timmerije al de aandacht getrokken met de non-fictie boeken Indisch zwijgen.

‘Ik ben niet Indisch, ik ben Indisch opgevoed’
Gesprek met Anneloes Timmerije over haar boek Indisch zwijgen
Fred Lanzing
Introductie:
Fred Lanzing: In 1893 neemt een KNIL-adjudant ontslag. Hij besluit geen derde of vierde engagement aan te gaan. Op dat moment is hij 39 jaar oud. Na zijn afscheid van het KNIL neemt hij twee verstandige beslissingen: hij gaat een relatie aan met een 19-jarige peranakan-Chinese en hij verwerft een flinke lap grond met een enorme kalkberg in West-Java. Ik zei: hij ging een relatie aan, maar ik denk niet dat zij in die termen met elkaar spraken, want hij beschikt slechts over een paar woorden Maleis en zij spreekt geen Nederlands. De taal der liefde verstaan zij wel, want zij krijgen vijf kinderen. Na een tijdje besluiten zij hun verbintenis maar eens te formaliseren en treden in 1902 in het huwelijk. Dit bevalt blijkbaar goed, aangezien daarna nog eens vijf kinderen worden geboren.

Zo ontstaat er een typisch Indisch huishouden dat sommigen van u uit eigen ervaring kennen en velen van ons uit foto’s of beschrijvingen, zo’n groot Indisch huis in de nabijheid van een fabriek of een onderneming. Een huis waar familieleden in en uit lopen; een huis vol kinderen en pleegkinderen; een huis met bedienden en erf met bloeiende planten en dieren. De echtelieden hebben zeven dochters en drie zonen als in 1930 de voormalige adjudant overlijdt. Zijn kleine (1.52 meter) vrouw neemt de leiding van de kalkbranderij over. Ondanks dat zij zelf analfabete is, zorgt zij ervoor dat haar tien kinderen allen een Europese opleiding krijgen in Batavia. enz.
http://www.dbnl.org/tekst/_ind004200301_01/_ind004200301_01_0029.php

Beantwoorden
Jan A. Somers schreef:

21 september 2014 om 12:07

Heerst er wel een taboe zoals zoveel mensen zeggen? Ik heb gemerkt dat er heel veel wordt verteld als er naar wordt gevraagd. Zie bijvoorbeeld het enorme bestand van de Stichting Mondelinge Geschiedenis Indonesië. Er zijn nog meer van dit soort verzamelingen. Een paar maanden geleden is er nog een TV-ploeg van de NOS en het IHC bij mij over de vloer geweest.
Uit mijzelf praat ik er ook pas over als mij iets word gevraagd. Dat is toch normaal, je wilt toch niemand lastig vallen? Mijn Zeeuws meisje praat ook over haar ervaringen als het haar nuttig voorkomt. Ook naar onze kinderen. Toevallig gisteren nog over Marokkaanse krijgsgevangenen in Vlissingen. En deze zomer toen wij de Schotse landingsplaatsen bij Westkapelle en Vlissingen bezochten. Inclusief de erevelden. Daar komen toch ook geen mensen uit Indië op af? Ze verkopen daar geen lemper en tjendol.

Beantwoorden
- Pierre de la Croix schreef:
  
  21 september 2014 om 22:36
  
  @ Pak Somers: “Ze verkopen daar geen lemper en tjendol”.
  
  Misschien toch wel een gat in de markt voor een ondernemende Indo. Wie lust er nou geen lemper en tjendol?
  
  Per slot van rekening zijn de Loempia-Vietnameesjes ook niet meer weg te denken uit menig Nederlands stadsbeeld.
  
  Verder ben ik het gelukkig weer helemaal eens met Pak Somers.
  
  Kort geleden schreef ik hier nog dat ook ik niet geloofde in de zwijgende 1ste generatie. Die praatte maar wat graag over vroeger. Zeker onder elkaar en desgevraagd met de 2de generatie.
  
  Desgevraagd. Maar die 2de generatie liet maar al te vaak merken dat ze met iets anders bezig was en “bosen” was van dat gezeur over Indië. Tja … dan houd je als wijs ouder ook maar je mond.
  
  Pak Pierre
  
  Beantwoorden