homepage .
Hier het augustusnummer van NICC Magazine, dat in het teken staat van de Nationale Indië Herdenking op 15 augustus 2014.
Met verder de volgende onderwerpen:
- Indonesia Buku waakt over het verleden
- Duitse Joden achter de kawat
- Nationale Indië Herdenking 2014
- Finale afrekening of toch niet, deel 3 (slot)
- Indo Rock, aflevering 8
- Kembang Kuning, een fotografie project
- De 10 allerleukste Kidsproofmusea in Nederland
- Forced Labour Project
En verder de rubrieken: Recept, Korte Berichten, Boekbespreking, Gedicht, Just4kids, Indische Agenda, Advertensi Mini, Column en de Pasar Malam Kalender.
...................
Indisch4ever 
Laten we er dan maar op vertrouwen dat er een eind is gekomen aan de Babylonische spraakverwarring en chaos.
De strijdbijlen dan maar weer onder de kolong….haha…
Huib
Uit de reacties heb ik begrepen dat het chaos was. Normaal toch voor oorlog?
Geachte Heer van de Broek
Ik snap werkelijk niet wat er mis is als mensen stellen dat een misdaad tegen de menselijkheid begaan door de ene partij, in dit geval Japan, een soortgelijke misdaad al veel eerder gepleegd door de eigen partij GEEN misdaad tegen de menselijkheid genoemd kan of mag worden.??? Ook minder of helemaal niet strafbaar soms?
Uit Uw voor mij toch wel onsamenhangend overkomend betoog verwijt U de heer De La Croix dat hij zijn toevlucht zocht tot een debateer truc.
Over het algemeen, zeer voorzichtig en helder formulerend, kan ik heel goed volgen wat de Heer Pierre gezegd heeft. Maar begin ik
steeds minder zicht te krijgen op de logica van Uw betoog.
Maar zoals gezegd ik ben maar een eenvoudige ziel.
Huib
Pak Huib … ‘at ease!’ 😉
Ik begrijp ook wat Pak Pierre tot uitdrukking wil brengen. Laat het hier maar bij dan …
e.m.
Dank voor uw begrip voor wat ik tot uitdrukking heb willen brengen, Pak Eppeson.
Ik meen ook in Pak Huib heldere tekenen van begrip te bespeuren.
Dan heb ik mij toch niet zo cryptisch uitgelaten dat een groot man als de heer Van den Broek mij niet zou kunnen volgen.
Aldus gesterkt kan ik de zaak met een gerust hart toetoep, tenzij er andere lezertjes zijn die dorsten naar nadere toelichting. Die zou ik gaarne alsnog van dienst willen zijn, vermits de dialoog langs de normale lijnen van fatsoen en respect kan verlopen.
Pak Pierre
George, als je naar Google gaat dan kan je zien dat ongeveer 11000 Duitsers waar onder ook geboren in Amerika in campen zijn ondergebracht. Hieronder waren ook Joden.
Duizenden andere Duitsers die verdacht werden moesten blijven waar ze waren en later na een loyalty oath waren ze weer vrij van beweging.
De Italiaan is er beter van afgekomen.
Pak Arthur,
Zou dit ook algemeen bekend zijn.
siBo
Only the BraveOktober 1944. Het 141ste regiment van het Amerikaanse leger is in de Franse Vogezen omsingeld door Nazi troepen. De legerleiding beschouwt de mannen als ‘verloren’- de zoveelste oorlogsslachtoffers.
Het Amerikaanse 100e/442e regiment – geheel bestaand uit Japanse manschappen
– krijgt de opdracht om tegen iedere prijs zoveel mogelijk bedreigde soldaten te redden – een ultieme reddingspoging. De missie lijkt te slagen maar de tol is hoog – er worden 221 manschappen gered van het ‘Lost Battalion’ maar 800 mannen van het reddingsteam hebben dit met hun leven moeten bekopen.
Deze slag is één van de meest beroemde reddingsoperaties van Wereldoorlog 2. Only the brave is gebaseerd op ware gebeurtenissen en beschrijft één van de van de meest aangrijpende confrontaties uit de Tweede Wereldoorlog.
Het verhaal van de moedige mannen van het 100e/442e regiment, de meest gedecoreerde militaire eenheid uit de Amerikaanse geschiedenis.
Dag meneer Keller, nee … wist ik ook niet. Dank. Sinds kort weet ik van dees: http://nl.wikipedia.org/wiki/Wereth_11
e.m.
Pak Bo Keller
Het Japanse regiment van het Amerikaanse leger was geweldig en dan nog te bedenken dat hun ouders in kampen werden ondergebracht vanwege discreminatie.
De Tuskegee airman, een neger onderdeel van de Airforce was ook beroemd. Ze hebben geen enkel vliegtuig verloren die onder hun protection was als ze de bommenwerpers moesten begelijden over Duitsland.
En dan nog te bedenken dat gedurende de oorlog deze brave mannen minder werden behandeld als ze met de trein ergens naar toe moesten dan de gevangene Duitse soldaten, alleen omdat ze zwart waren.
Onschuldige Duitsers en Duitse Joden werden niet in kooien van prikkeldraad gezet en hun bezittingen werden niet in beslag genomen in de VS. Ze werden niet als ongedierte beschouwd. De kampen in de VS waren 5 sterren hotels en motels vergeleken met de prikkeldraad kooien en de onmenselijke behandeling in Ned. Indie.
George, ik geloof dat iedereen hier het eens is met u wat betreft de mishandeling van Duitsers vlak voor de oorlog in Indie.
U had het echter op 16 aug at 17:46 over dat uw moeder een loyalty oath moest doen onder bedreiging en pak Pierre heeft terecht gezegd dat dit beledigend en vernederend voor haar heeft moeten zijn.
Aangezien de hysteria van die tijd was dat een van de mindere akties toen.
In de publieke en ook vele prive scholen hier in Amerika moesten de studenten elke dag hun loyalty aan de vlag en het vaderland tonen door de “Pledge of Alegence” te zeggen met hun rechter hand op het hart.
Nu kunnen ze het zeggen alleen als ze het willen.
Ik heb het hier dus alleen over een loyalty oath die uw moeder moest doen onder bedreiging en niets anders.
Een loyalty oath onder bedreiging en vernedering? Een kopie van de “loyality’s verklaring” van mijn moeder werd daarna verzonden naar mijn Duitse vader in het interneringskamp met de mededling dat nu zijn vrouw en kind “vijanden waren van het “Duitse rijk”! Zodoende was de vernedering “full circle”. Dit alles gebeurde in de “vrolijke”vakantiekolonie and campingoord Ned. Indie, een toonbeeld van “gerechtigheid en “menselijkheid”.
…. en dan mocht uw vader nog blij zijn dat hij niet naar Neerlands enige echte concentratiekamp in Suriname was gezonden. Daar moeten zich verschrikkelijke tonelen hebben afgespeeld.
Tja …. het is in mijn reacties onder dit thema nooit mijn bedoeling geweest Nederlandse wandaden tegen de Duitse en Japanse af te wegen voor een antwoord op de vraag “wie was het ergst?”.
Ik heb slechts de eenzijdige beschuldigingen richting “vijand” willen nuanceren door er op te wijzen dat ook “wij” in die rotoorlog tot het hele slechte in staat zijn geweest.
Pak Pierre
Ik richt me toch op kleine dingen die een geschiedkundige relevantie hebben. Ik heb het nog even nagekeken en er zijn in de VS wel degelijk Duitsers geïnterneerd . het probleem was dat er in de VS wel veel mensen met een Duitse achtergrond wonen, er wordt gezegd meer dan 40 miljoen en om deze op te sluiten geeft wat problemen. Dat heeft men praktisch en willekeurig opgelost. Er zijn zelfs Duitsachtigen geruild tegen Amerikanen in Duitsland. maar toch zijn de wettelijke vrijheden van Duits-Amerikanen aangetast.
In the VS was er geen massa- internering van Duitse onderdanen. De geinterneerde Duitsers waren waarschijnlijk leden van de NAZI- parij of spionnen. Duitse Joden en Duitse onderdanen werden niet geinterneerd omdat ze Duitsers waren, noch gebeurde dit met de Italianen.
Zwarte ondergeschoffelde bladzijde in de Nederlands-Indische geschiedenis die aantoont dat ook “wij” tot misdaden in staat waren die later de Japanners zouden worden verweten.
voor alle duidelijkheid herhaal ik de woorden letterlijk van dhr de la Croix. aangezien hij niet wil aangeven wat hij daadwerkelijk met deze woorden bedoelt en hij en ik weten donders goed wat er mee wordt bedoeld. alle duidelijkheid ik heb geen ethisch oordeel maar louter en alleen een logische gevolgtrekking gegeven, onafhankelijk van het denkraam. Dit lijkt me niet zo moeilijk te begrijpen gegeven het denkraam.
Het interneren van onschuldige Duitse Joden en andere Duitse onderdanen en hen als ongedierte beschouwen,is een misdaad tegen de mensheid en de menselijkheid. Zij hebben nooit enige vergoeding gekregen van de Nederlandse autoriteiten, en als ls er een vergoeding komt, dan is het waarschijnlijk een fooitje te laat voor de velen die reeds overleden zijn. De japans-Amerikanen werden niet opgesloten in kooien met prikkeldraad als slaven van de Oost-en Westindische Compagnie en ze stierven niet door gebrek aan voedsel en medicijnen. In de Verenigde Staten werden Duitse onderdanen niet geinterneerd en noch in kooien opgesloten als ongedierte.
@ dhrHuib,
Er wordt door de Heer de la Croix een doorzichtige discussietruc die mijn intrepretatie van zijn woorden bekritiseerd, ik vraag wat hij precies bedoelt maar als U scherp oplet dan bemerkt U dat hij mijn vraag ontloopt, zelfs het vragen stelt hij ter discussie, anders komen zijn werkelijke bedoelingen uit de mouw: hij probeert bewust of onbewust onze misdaden gelijk te stellen aan die van de Japanners en dat vergt wel wat evenwichtskunst. Ik ben tegen zo’n vergelijking die altijd mank loopt. En U weet zalig zijn de eenvoudigen van geest.
@ dhr Georg
Misschien ben ik als emigrant gevoeliger geworden voor een zorgvuldig woordgebruik. In een vreemd land dien ik extra op te letten wat ik zeg en schrijf
Ik ben tegen het veelvuldig en willkeurig gebruik van “crime against humanity en vooral de wijze waarop U elke keer dat woord gebruikt. Ik kan mij Uw positie best indenken maar dan dient het juiste woord gebruikt worden. Het International Crime Court gebruikt een definitie van het betreffende woord en dat dient in haar samenhang beoordeeld te worden
“Crimes against humanity: murder, extermination, enslavement, deportation, and other inhumane acts committed against civilian populations, before or during the war; or persecutions on political, racial or religious grounds in execution of or in connection with any crime within the jurisdiction of the Tribunal, whether or not in violation of the domestic law of the country where perpetrated.” – See more at: http://www.crimesofwar.org/a-z-guide/crimes-against-humanity/#sthash.x2HnqkKY.dpuf.
Het interneren van degenen die de Duitse of Japanse nationaliteit hadden bij het begin van de oorlog was schering en inslag. Bvb in de VS werden meer dan 120.000 japanners en Japans-Amerikanen geinterneerd. In 1960 kwam er kritiek op en in de 90er jaren kregen zij een vergoeding van $20.000. Ik weet niet of de Staat der Nederlanden deze geinterneerden op een of andere wijze vergoed heeft.
De criminele praktijken tegen de onschuldige Duitse Joden en andere Duitse onderdanen vallen onder de exacte definitie van crimes against humanity. het was een persecution on political and racial grounds.
Het was een hacheljke zaak om onschuldige Duitse Joden en andere Duitse onderdanen ,die Nazi Duitsland hadden verlaten, gevangen te nemen en te behandelen als ongedierte en vijanden van de Nederlandse Staat.Dit was des duivels en een “crime against humanity”.
Om antwoorden te geven dienen vragen gesteld te worden. a
De onbewapende Van Imhoff werd door een Japans vliegtuig gebombardeerd. Zeelieden onthouden hulp aan drenkelingen is een halsmisdaad.
U stelt
onze misdaden gelijk aan Japanse misdaden. Worden deze laatste misdaden dan goedgepraat ? Dit lijkt mij een ethisch dilemma met navenant antwoord ik wil alleen maar zeggen dat vergelijking van Japanse oorlogsdaden een hachelijke zaak is.
Heer Van den Broek,
Grappig dat u uw antwoord aan mij begint met “Om antwoorden te geven dienen vragen gesteld te worden”. Haal je de koekoek, maar u had de vragen al gesteld en ik had u alleen beleefd uitgenodigd een poging te wagen die zelf te beantwoorden, aangezien ik ervan overtuigd was (en nog ben) dat u als wijs en belezen man daarmee niet de minste moeite zou hebben.
Maar goed …..
Als ik schrijf “dat ook “wij” tot misdaden in staat waren die later de Japanners zouden worden verweten” dan betekent dat niet het zelfde als “onze misdaden (zijn) gelijk aan Japanse misdaden” en evenmin “dat deze laatste misdaden dan (worden) goedgepraat”.
Als u mijn woorden zo wilt uitleggen, dan kan ik er niets aan doen. Maar het stelt me natuurlijk teleur, want ik had u wijzer geacht.
Pak Pierre
wat ik van het Nederlandse zinssnede begrijp is dat de door “ons begaande misdaden die later aan de Japanners verweten wordt” is dat deze misdaden hetzelfde zijn als aan die de Japanners verweten, anders hoef ik de Jappen niets te verwijten.
Verwijtbaarheid is hier begrepen als schuld hebben aan in rechterlijke zin : wij hebben schuld aan…… dwz de Jappen hebben ook schuld aan DEZELFDE soort misdaden…..
Daarna geeft U aan wat U NIET met de betreffende zin bedoeld., maar dat zijn mijn woorden maar U geeft NIET aan wat U er WEL mee bedoelt. Dat is mijn verwijt (niet in juridische zin)
Ik tast bij deze volledig in het duister wat U eigenlijk met Uw zin wil zeggen. Ik heb er alleen een logische conseuentie uitgetrokken. Dat U niet blij bent met de consequentie heeft misschien te maken met de onduidelijkheid van Uw woorden. Ik denk dat een nadere precisiering ongelukkige formuleringen in de toekomst kunnen vermijden. Vooral vergelijkingen van Japanse oorlogsmisdaden en verwijtbaarheid.
Ik heb mij verduidelijkt en dat verwacht ik ook van eenander. Mijn wijsheid hangt van Uw wijsheid af
Verduidelijkt?
Deze eenvoudige van geest kan er nu helemaal geen touw meer aan vast knopen en raakt volkomen kalang kibut .
Hellup….Is er een dokter in de zaal?
Huib
Zeer geachte heer Van den Broek,
Uit uw reactie van vandaag 1230 uur moet ik ontnemen dat u nog immer niet begrijpt wat ik in mijn stukjes van 17 dezer 1053 uur (laatste alinea) en van 2255 uur heb bedoeld.
Tja …. als een wijs en belezen man als u niet begrijpt wat ik heb geschreven, dan zal het mij met mijn smalle denkraam niet lukken om meer licht in uw duisternis te laten schijnen. Eenvoudiger gezegd, ik kan u niet meer wijsheid bieden.
Ik laat het er dus bij. Beschouwt u mijn schrijfsels maar als verwaarloosbare kleinigheidjes, waaraan u verder uw kostbare energie en denkkracht niet moet verspillen. Er zijn grotere dingen waar een man van uw formaat zich op zou kunnen richten.
Pak Pierre
Dat Duitsers als vijanden werden gezien hoort gewoon bij oorlog. Na 17 augustus 1945 heb ik daar ook kennis van genomen.
Tja …. “en voetbal is ook oorlog”, zo sprak Generaal Michels en zo zullen de Duitsers wel altijd onze vijanden blijven.
Pak Pierre
Geachte heer Somers! Het gaat hier om onschuldige Duitse Joden en Duitse onderdanen die Nazi Duitsland hadden verlaten en die geen Nazis waren. Zelfs de Russen wisten dat onderscheid te maken en vele niet-Nazis vochten met hen mee tegen Nazi Duitsland.
In de Bersiap-periode waren er veel meer, misschien wel miljoenen vredelievende Indonesiërs. Doch daarmee heeft meneer Somers zijn in de Bersiap-tijd verdwenen Madoerese Oma niet terug; nog steeds niet gevonden …
Is er wat nieuws onder de zon. Natuurlijk gaat het om onschuldigen. Zo gaat dat toch altijd.
Bung Tomo, de Indonesisch volksheld heeft geen bloed aan zijn handen. Dat hij via zijn beruchte/beroemde radioredes de inmiddels gek geworden menigte en hordes tot over het kookpunt ophitste tot dol geworden stieren, waardoor alles wat belanda was of ermee te maken had een rode lap werd, is niet hetzelfde als bloed aan je handen hebben. Zo ligt het feit nu eenmaal.
Meneer Somers (ervaringsdeskudige) geeft geen oordeel maar duidt feiten en feitelijkheden, of men dat nu leuk vindt of niet.
De Duitse inval vond plaats op 10 mei 1940.
11-13 mei Slag om de Grebbeberg.
14 mei Bombardement op Rotterdam.
15 mei 1940 capitulatie Nederlands leger.
De kolonie Nederlands-Indië roept de noodtoestand uit, oftewel ‘staat van beleg’. Kort door de bocht, een buitengewone rechtstoestand dat de normale toestand en wetgeving tijdelijk niet meer van toepassing is.
Als op 8 december 1941 Japan de oorlog wordt verklaard, is Nederland reeds 20 maanden Duits bezet gebied en vigeert de staat van beleg in Nederlands-Indië.
Is het dan niet naief te veronderstellen …
Een vredige oorlog of is het vreedzaam woedt misschien alleen op het schaakbord, al schijnt men daar in het bestuur op wereldschaakfederatieniveau weer anders over te denken.
11 januari 1942 eerste Japanse aanval op Nederlands-Indisch grondgebied met de landing te Tarakan.
‘Het Recht’ is meestal het eerst wat aan den laars wordt gelapt atau onder de voet gelopen en vertrapt. Kijk vandaag de dag maar eens goed om u heen.
En weer zijn onschuldigen ‘het slachtoffer.
… of we wat geleerd hebben?
e.m.
“Het gaat hier om onschuldige Duitse Joden en Duitse onderdanen”
“En weer zijn onschuldigen ‘het slachtoffer.”
In oorlog zijn er geen onschuldigen. Alleen maar bad en good guys. Om van die indeling in ‘good’ en ‘bad’ af te komen hanteer ik een andere indeling: verkeerde mensen op een verkeerd moment op een verkeerde plaats. Het resultaat is overigens hetzelfde.
Indische geschiedenis die aantoont dat ook “wij” tot misdaden in staat waren die later de Japanners zouden worden verweten.
soms snap ik de logica van de redenering of de redenering niet. Heeft de Jap de Imhof getorpedeerd of hebben Ned.zeelui geen hulp geboden? is dit een van de beruchte ethische dilemma’s of een schijnoordeel?
Nou meneer Van den Broek, u bent een wijs en belezen man. Waarom stelt u dan toch altijd zoveel vragen terwijl de wereld, ook ik dus, snakt naar antwoorden?
Pak Pierre
Heer George, als uw moeder niet een vijand van het Duitse rijk was, waarom zou ze dan onder bedreiging een verklaring moeten ondertekenen ? Het zou toch makkelijk voor haar zijn geweest.
Uw logica is niet die van de autoriteiten van Ned. Indie, toendertijd. Mijn moeder was gehuwd met een Duitser en zodoende werd zij beschouwd als een vijand van Nederland, na de Nazi inval in Nederland, en daarom moest ze een verklaring ondertekenen dat zij een vijand was van “het Duitse rijk” en dus geen vijand van Nederland. Intimidatie en schoffering toonden de ware aard van de Nederlandse autoriteiten van die tijd. To Hell with them!
Arthur Olive als ervaringsdeskundige had moeten weten dat elke Duitser na de inval in Nederland, of hij nou Jood was,.missionaris, zonder onderscheid des persoons werd opgepakt en gedeporteerd. De ramp met de Van Imhoff was hiervan onder andere het trieste resultaat.
De op Bali zeer geliefde kunstenaar Walter Spies verdronk bij de ramp met de Van Imhoff “als een hond” omdat de kapitein en de bemanning het schip verlieten terwijl de geinterneerden nog vastgeklonken zaten in het ruim.
Heer Roy Vink, wat er gebeurt is met de Duitsers in Indie is mij bekent, maar daar had de heer George het hier niet over.Hij had het over het feit dat zijn moeder een loyalty verklaring aan Nederland moest tekenen onder bedreiging.
Als zij een vijand was van het Duitse rijk, dan kan dat toch geen bezwaar zijn geweest voor haar. Of was zij niet een vijand van het Duitse rijk?
Pak Arthur,
Na de Duitse inval in NL, mei 1940, ontstond in Indië een heksenjacht tegen alles wat Duits of NSB was.
Indo’s met Duitse familienamen werden ineens verdacht, alsmede kleine Boengs die lid van de NSB waren geworden zonder een idee te hebben waar de beweging voor stond, alleen omdat hun bazen NSB-er waren. Dom van die kleine Boengs, maar ja …. zo werkte dat in Indië (en overal elders werkt het nu nog zo).
Mijn vader zei over die tijd spottend dat zelfs de Duitse herders van zijn vader (mijn opa) niet veilig waren.
En inderdaad, de KPM-mer “Van Imhoff”, Nederlands eigen “hell ship”, vervoerde Duitse gevangenen in de ruimen, onder wie de schilder Walter Spies*, naar Ceylon maar werd voor de Sumatraanse westkust door Japanse torpedovliegtuigen aangevallen en zonk.
De gevangenen moesten zichzelf uit de met prikkeldraad afgesloten ruimen zien te bevrijden en de enkelen die dat lukte en in zee terecht kwamen werden niet opgepikt door de Nederlandse bemanning in de reddingsboten. Integendeel …..
Het verbaast mij niets dat In die opgefokte wereld ook de moeder van “George” gedwongen werd een soortement loyaliteitsverklaring te ondertekenen.
Zwarte ondergeschoffelde bladzijde in de Nederlands-Indische geschiedenis die aantoont dat ook “wij” tot misdaden in staat waren die later de Japanners zouden worden verweten.
Pak Pierre
* Ik heb begrepen dat schilders op Bali nog steeds werken maken in de stijl van Walter Spies. Ik heb bij een vriendje thuis een paar van die grote doeken gezien. Voor mij niet van echt te onderscheiden, prachtig dus.
PP
Pak Pierre, wat u schreef over het gedrag van de Indische regering tegenover alles wat Duits was nadat Duitsland Nederland aanviel weet ik.
Als de moeder van George niet pro Nazi was, dan zou het toch niet moeilijk zijn geweest voor haar om een loyaliteitsverklaring te tekenen.
Er waren genoeg Nederlandse vrouwen in die tijd die met Duitsers waren getrouwd en die pro Nazi waren.
Pak Arthur,
Ach ja …. even een handtekening zetten omdat je toch niets met Nazi Duitsland van doen had. What’s the problem? Maar ik kan mij heel goed voorstellen dat de verplichting om die loyaliteitsverklaring te ondertekenen voor de dame in kwestie beledigend en vernederend moet zijn geweest.
Dat was nu het karakter van die heksenjacht in Indië: Men werd verdacht gemaakt en/of opgepakt en/of op transport gesteld zonder dat daar een behoorlijk proces aan vooraf was gegaan.
Mogelijk was de kunstschilder Walter Spies wel fel anti nazi. Toch werd hij opgepakt en als een beest in het ruim van de “Van Imhoff” gedonderd, puur op grond van zijn afkomst en nationaliteit.
Hetzelfde deden trouwens de Amerikanen met de op Hawaii en op het vasteland van de VS wonende Japanners na Pearl Harbor, ook al waren zij 2de of 3de of verdere generatie. Ook daar zegevierde het wilde sentiment en de ongeremde wraakzucht over de rede en het recht.
Pak Pierre
Uw moeder was dus een “genaturaliseerde” Duitse?
Mijn moeder werd beschouwd als een genaturaliserde Duitse omdat zij met een Duitser was getrouwd die geinterneerd werd in Ned.Indie als een vijand van de Nederlandse staat na de inval van de Nazis in Nederland.
Zelfs de hond van mijn Duitse vader, die Duitse “bevelen” verstond werd beschouwd als een vijand van de Nederlandse Staat. De heer Olive heeft geen begrip van wat er gebeurde in die dagen.
Misschien is Pak Arthur – die ik heb leren kennen als een redelijk man – nu overtuigd.
Anders beveel ik hem aan de literatuur ter zake te raadplegen. Dan hoort en ziet hij het eens van een ander. Er is genoeg over geschreven.
Pak Pierre
De internering en onmenselijke behandeling van de Duitse Joden en andere Duitse onderdanen in Ned. Indie, na de Nazi inval in Nederland was des duivels en een “crime against humanity”.
Mijn moeder, een niet-Duitse getrouwd met een Duitser, moest onder bedreiging een verklaring ondertekenen dat zij “een vijand was van het Duitse rijk”. Als zij de verklaring niet zou ondertekenen dan zou zij haar baan en hebben en houwen verliezen en worden geinterneerd.