Door Ellen M.

De hele maand november is in het Theater van de Centrale Bibliotheek in Rijswijk de expositie Familie van het KNIL te zien. Deze expositie toont het familie- en dagelijkse leven in  en om de KNIL-kazerne. De expositie was in 2007 ook te zien in het Cultuurpaviljoen van de Pasar Malam Besar en werpt een licht op de schrijfster Lin Scholte en op de ouders van Reggie Baay.

17 november hield Reggie Baay een lezing, die uit 2 delen bestond. Het eerste deel ging over de geschiedenis van het KNIL. Die dag was het exact 155 jaar geleden dat zijn betovergrootvader Pieter Baay naar Nederlandsch Indi ging.  De Indische geschiedenis van de familie Baay begon op 17 november 1854.
Pas vanaf 1830 was er een leger in Nederlands Indi, het Oost Indisch leger of Koloniaal Leger, daarvoor waren er bestuursambtenaren en bij problemen werd er een expeditieleger vanuit Nederland gestuurd. Een reden om een leger permanent in Nederlands Indi te stationeren was de Javaanse Oorlog in 1825.

Die oorlog betekende bijna het einde van de Nederlandse overheersing.  Pas vanaf 1933, dankzij Colijn, werd het leger voortaan Koninklijk genoemd. In Harderwijk kon je je aanmelden voor het leger. De meeste mannen die zich aanmeldden waren straatarm of hadden wat op hun kerfstok en daarom werd Harderwijk ook wel het rioolgat van Europa genoemd. Ook in Indi werden, vooral Javaanse, mannen geworven. Je kreeg een premie van fl. 300,00 als je je aanmeldde en als je bedenkt, dat tijdens de Atjeh-oorlog het loon van een arbeider fl. 1,00 per dag is..
Vanaf  1836 mochten de Javanen hun vrouw meenemen naar de tangsi. En ook al waren de Europese mannen niet getrouwd, niet lang daarna mochten zij ook een vrouw in de tangsi houden. Tot 1928 was het KNIL het enigste leger waar het toegestaan was dat er ook vrouwen verbleven.

Tijdens dit eerste deel werden er ook een aantal fotos uit privcollecties getoond. Drank en geslachtsziektes waren de grootste vijand van het leger. Rond 1890 kwam er een decreet dat er voor 09.30 uur geen alcohol meer mocht worden geschonken.

Na de pauze, waar niet alleen koffie en thee maar ook ku lapis en spekkoek was te krijgen, ging het over de geschiedenis van de familie Baay. Eerst in het KNIL, de 2e wereldoorlog, de bersiap en repatriring naar Nederland.
Na het overlijden van zijn vader vindt Reggie een doosje vol bijzondere negatieven. Het blijken unieke fotos te zijn, die een beeld schetsen van het leven in en om het KNIL-kampement. Ook zijn er fotos van de eerste jaren van het gezin Baay in  Nederland. Heel herkenbare kiekjes, want uiteraard kregen wij er ook een aantal van te zien.

De stukjes die Reggie voorlas uit de Ogen van Solo, gecombineerd met de fotos en aanvullende verhalen maakten dat het een heel indrukwekkend geheel werd.

Meer foto’s in Picasa album en een video impressie, hier te zien.