Wouter Pieplenbosch, organisatie-adviseur en in het jappenkamp te Sumatra geboren, stond voor de noodzaak op latere leeftijd gevoelens te verwerken…. o.a. door ook zijn ouders een stem te geven in het boek  ‘Indische emoties’ . 

Bali…Indische vluchtheuvel?

De hectiek wordt ons opgedrongen. Kijk maar om je heen…in dit overvolle landje….al die duizenden mensen die op dezelfde tijdstippen naar dezelfde plekken moeten om dezelfde dingen te doen, zoals werken, sporten, boodschappen doen, winkelen in drukke weekends en zelfs aan de massale vakanties valt niet te ontkomen…dag in, dag uit en jaar in, jaar uit steeds datzelfde cyclische gebeuren: alles is zon beetje voorspelbaar geworden.
Kan nooit de bedoeling van ons leven zijn.
We zitten overduidelijk midden in de tredmolen van het moderne bestaan.
Dit mechanische bestaan bepaalt dus ook ons gedrag. Het voert velen van ons, Indische mensen, rasindividualisten en gewend aan levensruimte, naar de maalstroom van onze 24 uurs-economie met haar gecrerde behoeften en enorme consumptiedrift. We bevinden ons in een maatschappelijk klimaat waarin deze collectieve gekte vaak leidt tot psychische en sociale ontreddering: dit anonieme moderne leven heeft immers meer weg van een ratrace dan een vorm van prettig samenleven.
Per definitie gaat dit sowieso helemaal tegen onze Indische natuur in. Het grote gevoel van onbehagen kruipt naar een crisis toe en manifesteert zich tenslotte in een crash, die, als je eerlijk bent, eigenlijk al heel lang voelde aankomen: het heeft veel weg van een zware griep die alle levenslust uit het lichaam perst en uiteindelijk tot uiting komt in een heftige burnout.

En dan zit je daar opeens middenin…ziek thuis met een flinke depressie, behept met allerhande fysieke kwalen varirend van; geen energie hebben, ellendige slapeloosheid tot een bloeddruk van hier tot Tokyo (geen toevallige beeldspraak).  Als daarbij nog de posttraumatische ellende uit het Jappenkamp en de Bersiap bijkomt, wordt de bodem van hun geestelijke spankracht al snel bereikt.
Overgevoeligheid, relatieproblemen, gedragsstoornissen en daarbij dan ook nog die altijd sluimerende woede en frustratie over de miskenning van dat Indische verleden. Dat belangrijke deel van je identiteit dat door de jaren heen maar niet tot rust wil komen. Het is ook niet meer uit te leggen aan deze generatie als ze geen weet hebben van hun eigen koloniale geschiedenis.

Wel worden inmiddels allerlei documentaires en speelfilms over Nederland in de Tweede wereldoorlog gemaakt en vertoond: want dt mag immers nooit vergeten worden! Maar over dat Indisch verleden (als integraal deel van die Nederlandse historie), wordt nog altijd driftig verzwegen, daar praten ze niet over. Ook niet op school.
Het is daarom diep droevig dat vijfenzestig jaar (…) na dato de nabestaanden van deze ontheemden nog steeds moeten demonstreren voor hun rechten op het Plein voor de Tweede kamer en iedere maand voor de Japanse Ambassade in Den Haag. Een publieke schreeuw van onrecht.
Iedere keer weer treft mij dit trieste beeld: een uitgedunde, maar dappere massa oude grijze koppen met paraplu en spandoek in de aanslag….
Maar dit jaar heeft Staatssecretaris Bussemaker het dan zowaar behaagd de zoveelste petitie in een of andere horecagelegenheid in ontvangst te nemen.
Je weet bijvoorbaat dat dit politieke zoethoudertje nergens toe leidt.
Het is slechts ergerlijk en behoorlijk vernederend.

Als je jong bent lijkt er natuurlijk niets met je aan de hand, want je hebt het gewoon te druk met de opbouw van je carrire en het onderhouden van je relatie. De opgroeiende kinderen eisen terecht van ouders alle liefde, energie en aandacht. Maar met het intreden van de herfst in je leven komen de schimmen uit het verleden echter terug in de vorm van bijna dagelijkse nachtmerries en ernstige psychische klachten. Plotselinge angsten en toenemende eenzaamheid spelen steeds meer een rol in het dagelijkse leven van deze ontwortelde groep.
Vanuit zon mentale crisis is een reis naar Utopia dus best te begrijpen.
Ik heb veel problemen van deze signatuur om mij heen gezien: niet meer opgewassen zijn tegen deze koude, anonieme en stressvolle samenleving in combinatie met de weg kwijt zijn vanwege die samenballende depressies.
Een ideaalbeeld doemt dan bijna vanzelfsprekend op: ….weg uit deze onleefbare wereld en op naar een oord met zon en rust…
Er verkassen daarom wellicht steeds meer Indische mensen naar Bali of zijn dat in ieder geval ernstig van plan. Een soort terug naar Indi maar dan anders…
Ik hoorde in dit verband al allerlei overwegingen van deze vitale AOW-ers en vijftig plussers met een of andere uitkering:
..de kosten van levensonderhoud zijn daar immers best laag en met een AOW is daar redelijk rond te komen. En als je daarnaast ook nog een pensioentje hebt gekweekt ben je spekkoper…. De structurele werkloosheid in dat deel van de wereld maakt een comfortabel leven met veel laagbetaalde hulp nog mogelijk. Het beeld van een ontspannen tropische leven en weldadige rust onder palmbomen of tussen groene rijstvelden wordt dan ineens een heel aanlokkelijk vooruitzicht… en die gedachte valt in vruchtbare grond.
Het werkt aanstekelijk. Blijkbaar fungeert Bali als een emotionele vluchtheuvel waar ze met hun mtor bebk (brommertje) elke dag doorheen hopen te crossen om de sores van het dagelijkse leven achter zich te laten. Eigenlijk niet helemaal goed beseffend dat het hele persoonlijke verwerkingsproces slechts binnenin het hoofd kan plaatsvinden; de omgevingsfactoren kunnen misschien tijdelijk enige afleiding bieden, maar meer ook niet. Bovendien is er een schaduwzijde aan dit heled verhaal: het rele uitgangspunt dat met het ouder worden steeds meer medische zorg nodig zal zijn. Nog afgezien van het feit dat de gezondheidszorg in Indonesi niet het nivo kent van onze Nederlandse verzorgingsstaat. Vooral diegenen die al jaren met medische zorg worden omgeven of die met een ware apotheek aan medicijnen door het leven moeten, doen er goed aan dit te overdenken. De kosten voor medische zorg kunnen in dat geval erg hoog uitpakken.
Een andere factor mag ook niet onvermeld blijven; dat de sociale contacten als (toekomstige) vaste bewoners op Bali veel meer in het publieke domein plaatsvinden, anders dan de ons bekende Hollandse huiselijke gezelligheid. Daarbij is een bloeiend cultureel leven op Bali nauwelijks te vinden.
Tot slot is het goed te bedenken dat de landelijke politieke situatie altijd op de achtergrond meespeelt: Indonesie heeft immers een politiek instabiel klimaat en dus sluimert sociale onrust altijd en overal. Dan zijn het weer de Chinezen, Westerlingen of Christenen de klos. Monetaire crisis en terrorisme hebben we  net gehad en ook corruptie is nog steeds everywhere.
Toch wil ik beslist niet somberen; met geld valt veel te regelen en Bali is en blijft natuurlijk een schitterend eiland met een bijzondere sfeer. Ik ben er vele keren geweest en heb daar ook familie wonen, maar zon leven moet je echter passen als een handschoen en de vakantiebril moet af; anders ben ik bang dat we straks weer een groep oudere spijtoptanten bij krijgen.

Wouter Pieplenbosch   20 oktober 2009