n.a.v. het topic “Jij hebt geen Land“, schrijft Ulrich Wijbers:

Geen land maar wel geschiedenis en……

Als ik vooral nu ik zelf een beetje ouder aan het worden ben (ik ben 57)de verhalen lees over indos word ik wat melancholiek.

Natuurlijk hebben wij geen land. Maar we hebben wel een hele geschiedenis.

En als je de verhalen leest over de generatie van mijn ouders (de eerste generatie indos in Nederland) dan zal bij iedere indo dat gevoel van herkenning opleven.

Ondanks dat de verhalen individueel verschillen is de geschiedenis hetzelfde.

Mij bekruipt wel altijd het gevoel van wat was het leven vroeger toch mooi. Maar dit is misschien wel het gevoel dat iedereen heeft als hij terugdenkt aan zijn jonge jaren.

Feitelijk niets bijzonders dus.

Wat is er dan wel zo bijzonder.

De meeste indos van mijn ouders leeftijd bevinden zich in hun laatste levensdagen.

Mijn vader is dit jaar overleden en was 89 jaar. Mijn moeder is helaas al in 2001 heengegaan. Hopelijk zijn ze elkaar weer tegengekomen en misschien wel andere familieleden en ook wel oude vrienden en kennissen. Maar goed dat terzijde.

Er zijn gelukkig een aantal Indische schrijvers en schrijfsters die al veel verhalen hebben opgetekend dus veel van de geschiedenis zal voor altijd bewaard blijven.

Hoewel het dus een min of meer gemeenschappelijk verhaal is zal iedere tweede en misschien zelfs derde generatie indo toch niet kunnen ontkomen aan de eigenheid van de persoonlijke geschiedenis van zijn ouders. Eigenlijk dus zijn eigen geschiedenis. Ik heb dat in ieder geval heel sterk.

Mijn vader Harrie Wijbers is geboren in 1919 en ging na school aan het werk. Hij woonde toen op Java. Toen de oorlog uitbrak werd hij tewerkgesteld aan de Birma lijn. Na de oorlog opnieuw beginnen en in 1948 getrouwd. Mijn oudste broer werd in 1949 geboren. Maar vanwege de onafhankelijk van Indonesi moesten mijn ouders een keus maken. Zoals bij menig indo in die tijd was jarenlang alles gericht op Nederland. Een groot gedeelte van de familie zat inmiddels al in Nederland. Mijn ouders (ook weer als veel andere indos) kozen voor Nederlands Nieuw Guinea (NNG). Natuurlijk weer opnieuw beginnen.

Kijk natuurlijk is bijna iedereen wel tegen het kolonialisme maar de alternatieven die in een aantal werelddelen daarna ontstaan zijn, zijn nu ook weer niet altijd het beste voor het land. Maar dit terzijde. Nederlands Nieuw Guinea vond men moest maar bij Indonesi horen. Is het goed of fout, was het eiland eigenlijk niet 1 geheel in plaats van twee halve delen? Wie het weet mag het zeggen, maar mijn ouders moesten hierdoor wel opnieuw een keus maken. Het is nu 1961 en mijn vader was 42 en heeft als ik daar naar kijk toch al heel wat meegemaakt. Gehuwd en vijf kinderen. Wat nu. Toch maar naar Nederland. Vrienden en kennissen gingen richting Verenigde Staten vooral Californie maar ook wel Brazili. Maar veel familie zat in Nederland dus dat was toch maar het beste.

Natuurlijk moest hij wel weer opnieuw beginnen. In NNG alles achter gelaten, niet alleen huis en haard maar ook zijn baan.

Dit was toch wel zwaar. Wat hij tot nu toe gedaan had kon hier niet of hij moest een HTS opleiding hebben. Eenmaal aan het werk heeft hij dat nog wel geprobeerd. Naast het werk (en zo nu en dan een bijbaan) het HTS diploma halen. Dit lukte helaas niet maar in zijn werk ging het gelukkig goed. Het was te zwaar om op die leeftijd (hij was toen al 46) naast het werk nog zon studie te doen. Daar kwam bij dat er inmiddels 7 kinderen waren en de rijtjeshuizen (na jarenlang in een kleine flat) drie slaapkamers en een vliering waren ook niet van dien aard dat studeren makkelijk was. Bovendien wilde hij ook nog wat bijverdienen om beter voor zijn gezin te kunnen zorgen.

Ook deden mijn vader en moeder toch wel heel veel dingen met de kinderen. Voorlezen heel veel spelletjes. Van monopoly tot mens erger je niet, van memorie tot scrabble, karetten en gatrieken. Gewoon Nederlands knikkeren maar ook op zijn Indisch met kop en staart. Ons hebben ze een hele fijne jeugd bezorgd met wel dat tweeslachtige van je bent een indo en tegelijkertijd moest je zo goed mogelijk Nederlands zijn anders werd je niets.

Op zijn 65 ging hij met pensioen en goed beschouwd heb ik hem en ook mijn moeder nooit horen klagen over alle tegenslagen die zij in het leven zijn tegengekomen.

Zij hebben gewoon hun schouders eronder gezet en zijn doorgegaan steeds opnieuw beginnen en gewoon zorgen dat je kinderen het goed hadden.

Zelfs de perikelen over het oorlogslachtoffer zijn en daar geld van tegoed hebben of wat dan ook, als het tegenzat maakten zij er geen punt van.

De laatste maanden tot 1 dag voor zijn overlijden zat mijn vader in Sammersburg in Den Haag. Een vreselijk verpleeghuis. En dan bedoel ik ook vreselijk. Bij mijn vader die al licht dementeerde wat daar zeer snel verergerde kwamen hierdoor herinneringen aan het jappenkamp boven. Wij hebben ons als gezin echt moeten inspannen om hem toch nog even naar huis krijgen, waar hij een dag later overleed. Alsof hij daar op gewacht heeft.

Maar zelfs in dat vreselijke verpleeghuis heeft hij wel laten merken dat hij daar weg zou willen, maar echt geklaagd nee dat niet.

Wat ik maar wil zeggen.

Hij had geen land, maar wel een geschiedenis en een onverzettelijke innerlijke kracht.

Bedankt.

Ulrich Wijbers