‘Te weinig oog voor Indisch verzet tijdens Duitse bezetting’

kerels lafaards keppyMensen die uit Indonesië kwamen, waren in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog onevenredig vaak in het verzet actief, stelt journalist en schrijver Herman Keppy in zijn maandag verschenen boek ‘Zijn jullie kerels of lafaards?

Elf procent van de Engelandvaarders uit de Tweede Wereldoorlog kwam uit Nederlands-Indië, schrijft Keppy. Velen gingen bij de RAF. Van de 900 Nederlanders bij het Raf-personeel, zijn er 207 in Indië geboren. “En circa honderd Indonesische studenten, dus met beide ouders Indonesisch, die in Nederland studeerden toen de Duitsers binnenvielen in mei 1940, werden actief in het verzet,” vertelt hij. Trouw .

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

22 reacties op ‘Te weinig oog voor Indisch verzet tijdens Duitse bezetting’

  1. e.m. zegt:

    Indonesisch verzet
    Terecht brengt journalist Herman Keppy onder de aandacht dat Indonesische studenten actief zijn geweest in het verzet tegen de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog (Trouw, 5 november). In Leiden is er in de Hugo de Grootstraat een pand waar indertijd het clubhuis was van de Indonesische studenten, ze woonden er ook. Een van die studenten die betrokken was bij het verzet, Irwan Soejono, werd in januari 1945 doodgeschoten door de Duitsers tijdens een razzia. Mijn vriend Gerard Telkamp heeft het initiatief genomen om op het pand een gedenksteen te plaatsen. Dat heeft enige jaren gekost, maar is vorig jaar gelukt.

    Hilde van Dijk Leiden
    BRON: trouw.nl opinie/lezersreacties pagina 25 | woensdag 6 november 2019

  2. Boeroeng zegt:

    De broers Wim (l) en Philip de Lange. Beeld Foto: familie De Lange.Scheepsstoker Wim de Lange hielp mensen ontsnappen uit Slot Colditz maar kreeg daarvoor decennia lang geen erkenning.

    10 oktober 2018, 15:07

     Trouw

    • Peter van den Broek zegt:

      Wim de Lange is waarschijnlijk de enige niet-officier die op 14 juli 1940 weigerde zijn handtekening te zetten onder de erewoordverklaring aan de Duitse bezetter. Wim de Lange is geboren in Nederlands-Indië en stoker 2de klasse van de Koninklijke Marine.

      De KNIL-militairen, waarvan velen KMA-cadetten zijn, hoeven alleen te verwijzen naar de KNIL-voorschriften waarin het de Indische militairen niet is toegestaan om een erewoordverklaring te tekenen. Zij volgen gewoon de voorschriften. Dit is niet het geval bij de andere militairen, waarbij het tekenen van de erewoordverklaring een gewetensvraag wordt. Vermeldt dhr Keppy dat ook of “vergeet” hij het?

  3. e.m. zegt:

    In de Museum Sophiahof Expositie: Vechten voor vrijheid. De vele gezichten van verzet, las ik bij de stand over de Perhimpunan Indonesia* dat het credo in WOII luidde: “Eerst Nederland bevrijden, dan Indonesië!”.

    * https://nl.wikipedia.org/wiki/Perhimpoenan_Indonesia

    • Jan A. Somers zegt:

      Klopt! Indonesië!!! Geen Indië!

      • RLMertens zegt:

        @em; ‘eerst Nederland etc.’- Eerst Nederland bevrijden van het Duitse fascisme. Dan Indonesië….. van het Nederlandse! Voor de Inlander is Indië=Indonesia, sedert de Inlandse studenten vereniging in Nederland de naam draagt; Perhipoenan Indonesia. Waardoor de gezelligheidsclub Perhipoenan meteen olv.moh.Hatta een revolutionaire karakter krijgt. Non coöperatie; arbeiden aan een nationale kracht! (conform de beweging in India). Dit als reactie op der gebroken belofte van gg.JPdeGraaf van Limburg Stirum die hervormingen had toegezegd. De gg. werd door Nederlandse regering ‘terug gefloten’ !!

        • Jan A. Somers zegt:

          De PI was geen noncoöperatieve groep! Die waren er alleen in Indië,. weigerden mee te doen met de Volksraad, en zetten zichzelf daarmee buiten spel.

        • Jan A. Somers zegt:

          “De gg. werd door Nederlandse regering ‘terug gefloten’ !!” Uiteraard, staatsrecht! Hervormingen was een zaak van de Koninkrijksregering!

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘PI geen non coöp.groep etc.’- Alleen al het gebruik van de benaming Indonesia was toen al nationalistisch! Het was ook Hatta die met zijn vlugschtift/uitspraak; Indonesia merdeka voor de rechter moest verschijnen! – Indonesiër ipv.inlander werd pas vlak Japanse inval (comm.Visman) door gg. officiëel goedgekeurd. En in de 7 dec.HM rede benoemd.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Alleen al het gebruik van de benaming Indonesia was toen al nationalistisch!” Noncoöperatief heeft niets met de benaming Indonesia te maken. Coöperatief betekent dat zij meedoen in het gesprek, de onderhandelingen.. In de Volksraad zaten partijen met Indonesia in de naam, deden mee aan het democratische proces. Slechts enkele partijen niet, zoals de PKI. En al die nationalistische partijen, ook met Indonesia in de naam, die buiten Java/Sumatra in de besturen zaten, bleven in gesprek met NICA, het BFO. En binnen de Nederlandse studentengemeenschap was de PI een gewone studentenvereniging. Veel van die verenigingen hebben een levensbeschouwelijke of politieke achtergrond. In Delft zit zelfs een politieke studentenvereniging in de gemeenteraad. En wat te zeggen van al die nationalistische partijen met Indonesia in de naam, die meededen in Linggadjati, in de onderhandelingen daarna, in de RTC? Ook Hatta!
          “Voor de Inlander is Indië=Indonesia, sedert de Inlandse (voor die studenten Indonesische, JAS) studenten vereniging in Nederland de naam draagt; Perhipoenan Indonesia.” Ik dacht het niet, Een studentenvereniging (en vooral in dat verre Nederland) was in die tijd veel te elitair om weerklank te kunnen vinden bij een volksmassa .De in 1908 door Indonesische studenten in Nederland opgerichte Indische Vereeniging kreeg in 1924 een andere naam, Perhimpoenan Indonesia; verbannen nationalisten als Tan Malaka en Semaoen traden er regelmatig op als spreker waardoor deze studentenvereniging steeds meer opschoof in een revolutionair-nationalistische richting met Indonesia Merdeka als verenigingsorgaan. Hier werden de intellectuele nieuwe leiders gevormd, velen van hen zouden naderhand voorgaan in de onafhankelijkheidstrijd en hoge posten bezetten in het onafhankelijke Indonesië. Van veel groter belang was dat in oktober 1928 in Batavia (ja, de hoofdstad van de ‘bezetter’!) een groot jeugdcongres georganiseerd werd waar in een openbare plechtige eed de drie idealen werden geformuleerd: één vaderland, Indonesië; één natie, Indonesië; één taal, Bahasa Indonesia, de nieuwe taal van de nieuwe entiteit. De zelfbewuste jonge intellectuelen waren in de eerste plaats Indonesiërs, en pas op de tweede plaats Minangkabauer, Batak, Javaan, christen, moslim of wat dan ook. Hier, in het bezette Indonesië, werd voor het eerst in het openbaar het Indonesia Raya gezongen!

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘te elitair etc.’- Ik denk niet, dat u de wezenlijke kenmerken van de Perhipoenan olv. moh.Hatta onder/kent. Non coöperatie in Indië betekende de weigering om deel te nemen in overheidsorganen (oa Soekarno) cq. zitting te nemen in de Volksraad. De benaming IndonesIë werd door de Indische overheid gemeden. In begin 1927 gonsde het van geruchten. Ex.Kiniller,Colijn (AR) in Holland; ‘wanneer men bij het gewapend optreden tegen de de communistisch pest flink doortast, geen gaten in de lucht schiet, maar zorgt dat de kogels terecht komen waar zij thuis horen’! Tot dan werkelijk de PKI opstand in W-Java uitbrak, waarbij het Knil olv. kapt.Becking de opstand hardhandig, bloedens neersloeg met honderden doden(!) en gevangneming van vele duizenden(!) inheemsen. In Holland werden de PI kopstukken wo. moh.Hatta voor de rechter gesleept. Waar hij met zijn pleitrede ; Indonesia merdeka/vrij grote indruk maakt. Mrt.1928 worden alle PI beklaagden vrij gesproken! Waarmee Hatta’s vertrouwen in het rechtssysteem enigszins wordt hersteld. Maar in Indië……

        • Jan A. Somers zegt:

          “De benaming IndonesIë werd door de Indische overheid gemeden.” Uiteraard, de Indische overheid had zich te houden aan art. 1 van de grondwet. Zo ben ik geboren in Nederlandsch-Indië, en niet in Indonesië.
          ” Mrt.1928 worden alle PI beklaagden vrij gesproken!” Nederland is toch een rechtsstaat?
          “Maar in Indië……” Daar werd in datzelfde jaar in het openbaar Indonesia Raya gezongen.
          “en gevangneming van vele duizenden(!) inheemsen.” Klopt, ca. 13.000 verdachten. En dan gaat de rechtsstaat verder: Er worden ca. 4500 veroordeeld tot gevangenisstraf. Van de twijfelgevallen die nader onderzocht moeten worden, worden 1300 geïnterneerd in Digoel. Na afronding van deze zaken blijven daarvan 442 mannen en 2 vrouwen over, alle andere verdachten worden vrij gesproken. Maar kent u het verhaal van President Soeharto? En dat was maar het topje van een ijsberg, weet u hoeveel Indonesiërs daarbij zijn vermoord, zonder berechting van de daders? In Indonesië hebben ze daar geen problemen mee.

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘na berechting etc.’ – Werden die gevangenen, geketend(idem de vrouwen) naar Digoel getransporteerd te zijn , jarenlang(!) ZONDER enig uitzicht in een moeras/malaria gebied vastgehouden. Zonder enig uitzicht omdat de gg.Tjarda met zijn exorbitante rechten de rechtsgang opzettelijk negeerde, om zodoende de bannelingen jaren lang te kunnen opsluiten. Waar de meesten ‘vanzelf’ aan ziektes, gekte/apathie stierven. Zonder enig ondervonden rechtsgang!
          Lees Salim; 15 jaar(!) Boven Digoel! Het hele kamp is door/vanwege de Japanse aanval ‘bevrijd’ en na verblijf in Australië uiteindelijk in 1946/47 gerepatrieerd.
          ‘en president Soeharto etc.’- Was hij niet een oud Knil’er? Die daar zijn opvoeding kreeg? Onze ethische opleiding; het verheffen van den Inlander?
          Goed voorbeeld doet volgen; helaas.
          Maar zijn wij daardoor verschoond van onze Indië verleden?

        • Jan A. Somers zegt:

          “Boven Digoel! Het hele kamp is door/vanwege de Japanse aanval ‘bevrijd’” Merauke is nooit door de Japanners bezet!

        • RLMertens zegt:

          @JASomers;’Merauke nooit door Japanners bezet etc.- Heb ik dat dan geschreven/beweerd? – Vlak voor de Japanse inval werden de gevangenen overgebracht naar Australië. Aan de Australische regering werd toen verteld, dat de gevangenen pro Japan waren. Aan Van Mook werd gevraagd; waar dan in hemelsnaam de kopstukken; Soekarno, Hatta ea. zijn gebleven? Met het schaamrood loog van Mook, dat zij in de haast vergeten waren! De Australische regering had naderhand in de gaten, dat dat pro Japan een leugen was en gelaste; vrijheid(!) voor alle gevangenen. Vele gevangenen zijn na 1945 naar de Republiek(!) afgereisd.- Door de Soeharto coup jr.’60 zijn een aantal, vanwege de Indische administratie(!) als communist, vermoord! (dankzij tempo doeloe)

        • Jan A. Somers zegt:

          U weet toch dat Digoel alleen via Merauke bereikbaar is?
          “zijn een aantal, vanwege de Indische administratie(!) als communist, vermoord!” Hoezo Indische administratie? De PKI had toch zijn eigen ledenlijst! Maar u vergeet de tweetrapsraket. Een groot aantal PKI-leden is rechtmatig berecht conform het Indonesische strafrecht. Maar het grootste aantal is bij pogroms vermoord, een soort bersiap, maar dan nog erger! En de Indonesische politie trad niet op, net als bij de bersiap.

  4. Peter van den Broek zegt:

    de informatie over die KNIL-voorschriften vermeldt Keppy niet in zijn verhaal over de “katjongs in Colditz” zie het topic op dit blog. Dit is wel essentieel bij de erewoordverklaring om het verschil tussen KNIL en andere militairen te begrijpen. Die katjongs zaten in Colditz omdat ze de voorschriften opvolgden. pDat kan toch niet als daad van verzet aangemerkt worden, dus niet de moeite waard om als geschiedkundige van het NIOD aandacht aan te besteden.

    Als Wim de Lange duidelijk als enige Marineman en niet-officier met keurige nette KMA-cadetten en officieren op een foto wordt getoond dan mag ik voor een beter begrip tekst en uitleg van de geschiedkundige Keppy verwachten?

    • Boeroeng zegt:

      Peter, op welke regel/wet/ bevel baseer je het idee dat officieren in knildienst niet een document van non-verzet mochten ondertekenen?
      En als zo’n regel of wet van het knil er was hoe weet je zo zeker dat de weigerende officieren daarom niet ondertekenden ?
      Ten derde..ze wisten toch dat door een weigering ze krijgsgevangene werden met alle risico’s van mishandeling, marteling en dood ?
      Dan is dat toch zeker een daad van verzet.

  5. Peter van den broek zegt:

    Dat KNIL-voorschrift heb ik vorig jaar Augustus ergens gelezen, zie ook mijn commentaar op 7 augustus om 18:04 over Katjongs in Colditz
    https://indisch4ever.nu/2018/07/28/katjongs-in-colditz/

    Het is geen regel, wet of bevel maar een voorschrift in militaire zin. In de KNIL-voorschriften staat n.l nadrukkelijk vermeld dat het verboden is een erewoordverklaring dwz een vrijlating op erewoord te tekenen in tegenstelling tot de voorschriften voor militairen in Nederland.

    De secretaris-generaal van Kolonien Six had wel aan gen. Winkelman, opperbevelhebber van het Nederlandse leger doorgegeven, dat het betreffende voorschrift niet gold voor Nederland maar hij had in het al door de Duitsers bezet Nederland toch niets te vertellen over het KNIL. Daarvoor was de Minister van Koloniën in Londen en eigenlijk de GG in Nederlands-Indie alleen verantwoordelijk.

    Maar je kan het beter aan dhr. Keppy vragen, die is historicus bij het NIOD en schrijft erover, die kan het toch weten?

    Bronvermelding
    1) voorschriften KNIL?
    2) Het Koninkrijk der Nederlanden in de tweede WO, Anjerdag en zijn nasleep p.320 http://www.meertens.knaw.nl/loedejongdigitaal/orig-pages/nl.vk.d.4-1/pg_0336.pdfIn
    3) J.C.H. Blom “Het verslagen Leger Enkele aspecten van de geschiedenis van het Nederlands leger na de nederlaag in Mei 1940 ” p.52
    https://pure.knaw.nl/portal/files/490707/14263.pdf

  6. Jan A. Somers zegt:

    Ik weet niet meer waar hier op I4E de Engelandvaarders aan de orde kwamen. Maar vandaag is in Lage Zwaluwe de herdenking (70 jaar) van de Liniecrossers. Na de bevrijding van Noord-Brabant en Zuid-Zeeland, in oktober/november 1944, ontstond een vluchtroute via de Biesbosch. Als vervanging van de ingewikkelde en gevaarlijke Noordzeeroute. Met kano’s en roeiboten ‘s-nachts de Amer/Biesbosch overvaren. In Lage Zwaluwe ontstond zelfs een clubje gidsen. Langs deze route werden ook neergeschoten geallieerde piloten in veiligheid gebracht. Volgens de mythen en legenden is zelfs een uit krijgsgevangenschap ontvluchte Amerikaanse generaal overgezet. Niet waar, toch leuk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.